Siyasi Analiz: Pakistan-Afganistan Sınırında Yaşanan Çatışmaların Perde Arkası

Hizb-ut Tahrir, Afganistan ve Pakistan arasında Durand Hattı’nın iki yakasında yaşanan çatışmaların perde arkasına ışık tutan bir siyasi analiz yayımladı.

Dünya çapında gerçekleşen siyasi olayların perde arkasında neler yaşandığını isabetli analizlerle deşifre eden Hizb-ut Tahrir, Taliban’ın Afganistan’da kontrolü ele geçirmesinin ardından Pakistan ile sınır hattında tırmanan gerilimin nedenlerini gözler önüne seren detaylı bir siyasi analiz yayımladı.

Analizin başında Pakistan-Afganistan sınırının tarihine değinilirken şu bilgilere yer veriliyor:

“Afganistan ile Pakistan arasında kuzeydoğudan güneybatıya uzanan 2 bin 640 kilometrelik sınırı oluşturan “Durand Hattı”, 1893’te o dönem İngiliz Hindistan’ı Dışişleri Bakanı Sir Mortimer Durand ile Afganistan Şahı Emir Abdurrahman Han arasındaki anlaşmayla belirlendi. Pakistan ve Afganistan’ın resmi sınırları olarak kabul edilen Durand Hattı, hattın iki yakasındaki Peştunları ikiye bölmüştür. Bilindiği gibi Pakistan ile Afganistan arasındaki sınır bölgesinde yaşayanların çoğunluğu Peştun Müslümanlarına mensuptur. Peştunlar, Afganistan’ın en kalabalık etnik grubudur ve nüfusun yaklaşık yüzde 40’ını oluşturmaktadır. İki yüzyıldır Afganistan’ın tüm yöneticileri Peştunlardandır. Peştunlar, Pencaplılardan sonra Pakistan’ın en büyük ikinci etnik grubudur. Afganistan, özellikle o dönemde İngiltere'nin bölgenin demografik, etnik ve aşiret yapısını dikkate almaması nedeniyle, 12 Kasım 1893'te suni olarak çizilen Durand Hattı çevresinde sadece İngiltere’nin sömürgeci çıkarları dikkate alınarak çizilen bu hattı tanımayı reddetmiştir.”

Sonrasında ise 1839 ile 1842 yılları arasında Afganistan’a saldırısı sırasında korkunç bir şekilde yenilgiye uğramasına rağmen İngiltere’nin sinsi siyaseti ile Afganistan’ı nasıl hegemonyası altına aldığı detayı aktarılıyor.

20. yüzyılda zelil bir şekilde mağlub olan Sovyetler’in işgaline ve 21. Yüzyılda ise Amerika Birleşik Devletleri'nin aşağılanarak Afganistan’ı terk etmesiyle Taliban Hareketi’nin 15 Ağustos 2021’de tekrar iktidarı devralmasına kadar olan tarihi geçmişe kısaca değiniliyor.

Taliban Hareketi’nin, Ağustos 2021’de Doha anlaşması uyarınca Amerika’nın Afganistan’dan ayrılması sonrasında Kabil’de iktidara hakim olunca, Pakistan’ın sınır önlemlerini daha yüksek sesle reddetmeye başladığına dikkat çekiliyor. Bu sınırlar, geçmişte durdurulmadan sınırı kolayca geçen Afgan mülteciler ve Peştun aileler üzerine uygulanan ciddi baskılarla zaman zaman ısınırken, çatışmaların yaşandığına ve ardından Pakistan’ın baskılarını daha da artırdığına ve tarihte ilk kez Afganlara giriş vizesi uyguladığına dikkat çekiliyor. Ayrıca Pakistan’ın sınıra 3 metre yüksekliğinde tel örgü çekerek gerilimi daha da tırmandırdığının altı çiziliyor.

Siyasi analizde, Güneyde bulunan Host vilayetindeki aşiret lideri Mina Gul Zadran, sınırdaki gerilimi özetlediği ifadelere de yer veriliyor:

“Taliban Hareketinin pozisyonu, sınırın her iki tarafında yaşayan aşiretlerin doğasıyla uyumludur. Çünkü tek bir kabilenin, örfün, dinin ve toplumun bir araya getirdiği bir aşiretin insanları arasına çit çekmek mümkün değildir. Her iki taraf arasında ailevi ilişkiler var ve bu nedenle aşiretler baştan beri çit çekilmesine razı değillerdir, ama hiçbir şey de yapamadılar. Eşref Gani hükümeti, çit çekilmesi konusunda Pakistan’la anlaşmaya vardı. Ancak Taliban Hareketi, aşiretlerin kendisi için ne kadar önem arz ettiğini biliyor ve tüm gücünü bu kabilelerden alıyor ...”

Pakistan Taliban’ın ülke içinde gerçekleştirdiği saldırılar sonrası İslamabad yönetiminin Afganistan’a hava saldırısı düzenlemesi ve Eymen El Zevahiri’nin Kabil’de ABD tarafından düzenlenen saldırıda hayatını kaybetmesi ardından saldırıda Pakistan’ın sağladığı hava koridorunu kullanması nedeniyle iki ülke arasındaki gerginliği daha da artırdığına dikkat çekiliyor.

Bu çatışmaların motivasyonu ve iki ülke arasındaki sıcak gerilimin nedeni hakkındaki bölümde önce Pakistan rejiminin baskı ve provokasyonlarına değiniliyor:

-Sınır hattına Pakistan’ın çektiği tel örgü,

-Pakistan’ın Peştunlara karşı savaşı ve sınır geçişini zorlaştırması,

-Tarihte ilk kez Pakistan’ın vize uygulamasına geçmesi.

ABD’nin Taliban rejimine yönelik baskılarına değinilen bölümde ise;

-ABD’nin uluslararası arenada Taliban yönetiminin tanınmasını engellemek için koştuğu şartlara değinilip, bir avuç laik Afgan’ın ve eski Amerikan ajanlarının iktidara ortak edilmesi, kadın hakları, uydurma iddialar ile uluslararası koşullara bağlı kalması gerektiğinin belirtilmesine ve bu konuda Taliban Hareketi’ne saldırılmasına,

• Afganistan’a ait yurt dışında tutulan fonlara el koyulması marifetiyle Taliban’ın zayıflatılmasına,

• ABD’nin, Hindistan sınırlarını Pakistan tarafından güvence altına alarak Hindistan’ın Çin’e odaklanmasını istemesi ve bu nedenle Pakistan-Afganistan cephesi yatışmayacağına,

• Şahbaz Şerif’in iktidara gelmesinin ardından artık Pakistan’ın Amerika’ya çok sadık bir rejim haline geldiğine değiniliyor.

Siyasi analizin son bölümünde ise ABD’nin bölgede ajanlarıyla hala faaliyet gösterdiğine Taliban’ı, özellikle de Taliban Hareketi içindeki Hakkani grubunu bazı uluslararası anlaşmaları veya fikirleri kabul etmeye veya Amerika’ya teslimiyet göstermeye zorladığı ifade ediliyor. Bilindiği üzere ABD ve NATO güçlerine karşı düzenlenen birçok saldırı Hakkani grubuna atfedilmektedir.

Son bölümde ayrıca hem 1973’te iktidarı sona eren ve 28 Eylül 2021’de Taliban hükümeti Adalet Bakanı'nın yaptığı açıklamada benimseneceğini duyurduğu Muhammed Zahir Şah dönemindeki 1964 anayasanın hem de diğer Müslüman ülkelerde yürürlükte olan insan yapımı anayasaların Allah’ın emrettiklerine aykırı olduğunun altı çizilip şu mesaj veriliyor:

“Kuşkusuz Müslümanların durumu, ancak başının düzeldiği şeyle düzelir: Nübüvvet metodu üzere Hilafet ve Allah’ın indirdiği ile hükmetmekle düzelir. Hilafet, kâfirleri ürkütecektir.”

Hizb-ut Tahrir’in 28 Ocak 2023 tarihinde yayımladığı siyasi analizin tamamını okumak için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz…

“AFGANİSTAN VE PAKİSTAN GÜVENLİK GÜÇLERİ ARASINDA DURAND HATTI’NIN İKİ YAKASINDA YAŞANAN ÇATIŞMALAR”