R4 ve E3 ülkelerinin Dışişleri Bakanları İstanbul’da Toplanıyor

Türkiye'nin girişimiyle cuma günü İstanbul'da düzenlenecek kritik toplantıya Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya Dışişleri Bakanları katılacak.

Toplantı, yedi ülkeyi ilk kez R4+E3 formatında bir araya getirirken, toplantıda önümüzdeki dönemde hayata geçirilebilecek iş birliği ve koordinasyon olanaklarının değerlendirilmesi bekleniyor.

Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın bölgesel güvenlik, diyalog ve iş birliğini artırmak amacıyla oluşturduğu dörtlü diplomatik mekanizmaya R4 (Religion 4/ Bölgesel 4’lü), Avrupa'nın en büyük üç ekonomisi ve güçlü aktörü olan Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık (İngiltere) tarafından oluşturulan üçlü diplomatik mekanizmaya da E3 (Europe/Avrupa Üçlüsü) adı veriliyor. E3, İran'ın nükleer programına ilişkin diplomatik koordinasyonu ilerletmek amacıyla 2003 yılında kurulmuştu. ABD’nin çıkmazda olduğu İran cephesinde, bölgedeki “dost ve müttefiki” olan özellikle Mısır, Türkiye ve Pakistan yönetimleri yoğun mesai harcıyor.

Avrupa üçlüsüne karşı masada konumlandırılan R4’ün, ABD dış siyaseti ekseninde hareket eden ülkelerden oluşması dikkat çekerken; Washington’ın toplantıya katılmaması, uzmanlarca kendisini bir üst sınıfta konumlandırdığı algısını güçlendiren bir unsur olarak değerlendiriliyor. Hatırlanacağı üzere ABD Özel Temsilcisi Witkoff’un görüşmeleri direk muhataplarıyla görüştüğü son olarak Rusya lideri Putin ile bir araya geldiği ve yeniden müzakerelerin başlaması için uzlaştığı biliniyor.

Fidan’ın ev sahipliğindeki görüşmelerde Filistin meselesi, Yemen'deki gelişmeler, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliği ve Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmenin yolları masaya yatırılacak.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın görüşmelerde, “Bölgesel güvenlik her şeyden önce bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektiriyor” mesajını vermesi bekleniyor. Bu çerçevede Türkiye'nin, bölgesel sahiplenme temelinde iş birliği mekanizmalarını güçlendirmeye öncelik verdiğini vurgulaması öngörülüyor.

Fidan'ın ayrıca, mevcut anlaşmazlıkların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni bölgelere yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini dile getirmesi de bekleniyor.

İtalya da Davet Edildi

İstanbul'daki zirveye Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud katılacak.

İtalya Dışişleri Bakanlığı da Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani'nin Türkiye'nin girişimiyle düzenlenen toplantıya katılacağını duyurdu.

İşgalci ‘İsrail’ Saldırganlığı ve Suudi Arabistan'ın Güvenliği Gündemde

Toplantıda işgalci ‘İsrail'in yerleşim faaliyetlerini genişletmesine ve “yerleşimci terörünü teşvik etmesine” karşı uluslararası toplumun ‘İsrail’ üzerindeki baskıyı artırması gerektiği mesajının da öne çıkması bekleniyor.

Fidan'ın Yemen'deki Husilerin saldırıları karşısında Suudi Arabistan'ın güvenliğine verilen desteği vurgulaması, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı biçimde güvence altına alınması gerektiğini belirtmesi de öngörülen maddeler arasında.

Karadeniz'de Güvenlik Karadeniz'deki güvenliğin de görüşmelerin önemli başlıkları arasında yer alacak. Fidan'ın, Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'e yayılmasını önlemek ve bölgedeki sivil ölümlerine son vermek amacıyla Türkiye'nin daha önce dile getirdiği uyarı ve önerileri tekrarlaması bekleniyor.

Savaşın Karadeniz'e taşmasıyla son aylarda ticari gemilere yönelik, sıklıkla insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen saldırılar artmış durumda. Türk gemileri de bu saldırıların hedefi hâline geliyor.

Türkiye geçen ay Rusya ve Ukrayna'ya saldırıların sona erdirilmesi için bir öneri iletmiş ancak özellikle Romanya ve Bulgaristan yakınlarında son haftalarda saldırıların artması, bu girişimin sonuç vermediğini ortaya koymuştu.

NATO, salı günü Karadeniz'e ek uçaklar, insansız hava araçları ve radar sistemleri konuşlandıracağını duyurmuş, bölgede daha fazla sensör kullanılması ve veri paylaşımının artırılması yoluyla güvenlik durumuna ilişkin farkındalığın geliştirilmesi çağrısında bulunmuştu.