Trump’tan, İran Cephesinde Bir Kez Daha Geri Vites

ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin bitimine kısa zaman kala savurduğu tehditlerin tam tersi yönde harekete ederek ateşkesi süresiz uzattığını duyurup İran cephesinde yine geri adım atmak zorunda kaldı.

İran ile iki haftalık ateşkesin sona ermesine saatler kala, ABD Başkanı Donald Trump Salı günü ateşkesi şimdilik uzattığını ve her iki ülke de anlaşma sağlanmadığı takdirde çatışmalara yeniden başlamaya hazır oldukları konusunda uyarıda bulunduktan sonra ABD'nin İslam Cumhuriyeti'ne saldırmayacağını açıkladı.

“Parçalanmış İran Liderliği”

Trump'a göre, ateşkesin uzatılması kararı, ”parçalanmış İran liderliğinin savaşı kalıcı olarak sona erdirecek bir anlaşma önerisi sunması için daha fazla zamana ihtiyaç duyulduğunu söyleyen Pakistanlı arabulucuların” talebi üzerine alındı. İkinci tur görüşmeler Salı günü için planlanmış, daha sonra Çarşamba gününe ertelenmiş ve ardından Trump tarafından süresiz olarak ertelenmişti; ABD ve Pakistan, İran'ın son Amerikan önerisine vereceği yanıtı beklemeye karar verdi. Bu açıklama İran’ın şahin kanadı “Devrim Muhafızları” yönetiminin, ABD eksenli siyasete ve çözüme yakın hareket eden Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Kalibaf arasındaki ayrılığı ortaya koyuyor. İkili, şahin kanada ABD çözümüne yaklaştırmak için büyük çaba sarf ettiği ve Paksitan yönetiminin de bu çabalara destek verdiği konuşuluyor.

Bu hamle, Trump için büyük bir U dönüşü anlamına geliyor; zira Trump, günün erken saatlerinde de defalarca, sona ermesi beklenen ateşkesi uzatmayacağı konusunda tehditler savurmuştu.

Trump, Truth Social'da yazdığı mesajda, "İran hükümetinin -beklenmedik bir durum olmasa da- ciddi şekilde parçalanmış olması gerçeğine dayanarak ve Pakistan Mareşali Asim Munir ile Başbakan Şehbaz Şerif'in talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri birleşik bir öneri sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı ertelememiz istendi" diyerek geri adımının üzerini örtmeye çalıştı. Trump, daha önceki geri adımlarında da sadık dostu ve müttefiği Pakistan yönetiminin istediğini söyleyerek zafiyetin üzerini örtmüştü. Bu masada, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve ülkenin gölge lideri Genelkurmay Başkanı Asım Münir, ABD yönetimine hizmet ediyor.

Trump sözlerinin devamında şu ifadeler yer aldı:

"Bu nedenle ordumuza abluka uygulamasını sürdürmesi ve diğer tüm hususlarda hazır ve yetenekli kalması talimatını verdim ve bu nedenle, onların teklifi sunulana ve görüşmeler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım."

Açıklamadan önce, görüşmelerin devam etmesi halinde ABD müzakerecilerine liderlik etmesi beklenen ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Pakistan gezisini iptal ettiği de duyuruldu. Öte yandan, Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner'in, nasıl ilerleneceği konusunda istişarelerde bulunmak üzere Washington'da toplanacağı bildiriliyor.

İran’dan dün görüşmelere katılıp katılmayacağına dair resmi net bir açıklama yapılmamıştı.

Şerif de dahil olmak üzere Pakistanlı liderler, Salı günü geç saatlerde her iki tarafı da ikinci tur ateşkes görüşmeleri konusunda anlaşmaya varması için yoğun çaba sarf etti; Pakistan Başbakanı daha sonra Trump'a ateşkesi uzatma talebini kabul ettiği için teşekkür etti.

Şerif, X'te yaptığı açıklamada, tarafların ateşkesi kabul ederek İslamabad'da yapılacak ikinci tur görüşmelerde kapsamlı bir "barış anlaşmasına" varacakları umudunu dile getirdi, ancak bu görüşmelerin ne zaman yapılacağına dair bir bilgi vermedi. 11 ve 12 Nisan'da yapılan ve 1979 İslam Devrimi'nden bu yana ABD ile İran arasında yapılan en üst düzey görüşmeler olan ilk tur görüşmeler, bir anlaşmaya varılamadan sona ermişti.

Trump'ın açıklamasına ilişkin İran'ın en üst düzey liderlerinden hemen bir yorum gelmedi, ancak İran İslam Devrim Muhafızları'na bağlı Tasnim Haber Ajansı, İran'ın ateşkesin uzatılmasını istemediğini ve ABD ablukasını güç kullanarak kırma tehditlerini yinelediğini aktardı. İran'ın baş müzakerecisi, Meclis Başkanı Muhammed Bager Kalibaf'ın danışmanı, Trump'ın açıklamasının fazla bir ağırlık taşımadığını söyledi.

İran Parlamentosu Başkanı'nın danışmanı Mahdi Mohammadi, sosyal medyada yaptığı açıklamada, "Trump'ın ateşkesi uzatması kesinlikle sürpriz bir saldırı için zaman kazanma taktiğidir" diyerek ABD ablukasını devam eden bir askeri saldırganlık olarak nitelendirdi ve "İran'ın inisiyatifi ele alma zamanı geldi" dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, daha önce İran devlet televizyonuna verdiği demeçte, ABD'nin "kabul edilemez eylemleri" nedeniyle (abluka) katılım konusunda "henüz kesin bir karar verilmediğini" söylemişti.

İsrail anlaşmanın gerçekleşeceğinden şüphe duyuyor ve savaşa hazırlanıyor. İşgalci ‘İsrail’, Savaşa Hazırlık Yapıyor

Öte yandan işgalci ‘İsrail’, İran ve ABD arasında bir anlaşmaya varılacağına şüpheyle yaklaştığına ve savaşa hazırlık yaptığına dair açıklamalar yapıyor.

Başka bir rapora göre, CENTCOM komutanı Amiral Brad Cooper'ın geçen hafta işgaci ‘İsrail'e yaptığı ziyaret sırasında, İran genelindeki ulusal ve enerji altyapısına yönelik saldırıları da içeren ortak planlar ve bir hedef listesi onaylandığı ileri sürülüyor.

Raporda, bu saldırıların İranlıları nükleer programlarından ve zenginleştirilmiş uranyumlarından vazgeçmeye zorlamak amacıyla gerçekleştirileceği ifade ediliyor.

ABD ordusu Pazar günü İran'a ait bir konteyner gemisine el koydu; bu, İran limanlarına uygulanan abluka altında gerçekleştirilen ilk müdahale oldu. İran'ın ortak askeri komutanlığı, silahlı müdahaleyi korsanlık eylemi ve ateşkes ihlali olarak nitelendirdi.

Hürmüz’de suları ısındıran bir gelişme de dün (Salı) yaşandı. ABD, güçlerinin daha önce Asya'da İran ham petrolünü kaçırdığı iddiasıyla yaptırım uygulanan bir petrol tankerine el koyduğunu açıkladı. Pentagon, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin M/T Tifani adlı tankere "herhangi bir olay yaşanmadan" el koyduğunu duyurdu.

ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki korsanlığı Tahran’ın sert yanıtlar vermesini tetiklerken, stratejik boğazda hakimiyet mücadelesi sürüyor. Washington, özellikle Çin yönetiminin petrol ihtiyacaının büyük bir kısmını karşıladığı bu su yolunu kontrolü altında tutmak istiyor.

Hürmüz Boğazı, barış zamanında dünyanın doğal gaz ve ham petrolünün yüzde 20'sinin geçtiği önemli bir deniz yolu güzergahı olarak öne çıkıyor.

Hürmüz’deki hakimiyet savaşı petrol fiyatlarının fırlamasına neden oluyor. Uluslararası standartlardaki Brent petrol, Salı günü varil başına 95 dolara yakın işlem gördü. İşgalci ‘İsrail’ ve ABD, İran’a yönelik vahşi savaşı başlattığı 28 Şubat tarihinden bu yana petrolde %30 artış gerçekleşti.

İran'ın nükleer zenginleştirme programı, bölgesel vekilleri ve boğaz meselesi müzakere masasında yer alıyor.

Her ne kadar masada bunların konuşulması öngörülse de ABD’nin başlattığı savaşın asıl hedefinin, Tahran’ın “tam teslimiyetle” ABD’ye tabi olmasını sağlamak olduğu uzmanlarca dile getiriliyor.

İran parlamento başkanı Kalibaf Salı günü ABD'nin “İran'ın teslim olmasını istediğini” ifade etmişti. Kalibaf X’teki paylaşımında ayrıca, "Tehditlerin gölgesinde yapılacak müzakereleri kabul etmiyoruz" çıkışında bulunmuştu.