Putin, ABD ve Ukrayna ile Müzakerelere Yeşil Işık Yaktı
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, Çarşamba günü St. Petersburg'da Putin ile ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff arasında gerçekleştirilen görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ABD-Rusya-Ukrayna görüşmelerinin 10 Kasım'dan sonra yeniden başlamasını prensipte kabul edildiğini duyurdu.
Putin ile Witkoff'un St. Petersburg'daki Konstantin Sarayı'nda gerçekleştirdiği görüşmeye Uşakov ve Rusya Devlet Başkanlığı Özel Temsilcisi Kirill Dmitriyev katılırken, Trump'ın damadı Jared Kushner ise toplantıya video bağlantısıyla dahil oldu.
Uşakov, St. Petersburg’da Putin ile ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff arasında gerçekleşen görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, yeni tur görüşmelerin Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de yapılabileceğini belirtti. Görüşmelerin, savaş sonrası Rusya ve Ukrayna için oluşturulacak güvenlik sistemine odaklanacağı ifade edildi.
Bu gelişme, şubat ayından bu yana ilk kez ABD, Rusya ve Ukrayna arasında üçlü müzakerelerin yeniden başlamasının önünü açıyor. Daha önce Abu Dabi ve Cenevre’de yapılan görüşmeler, tarafların temel taleplerinden geri adım atmaması nedeniyle yalnızca savaş esirlerinin takasıyla sınırlı kalmıştı.
Oslo Önerileri ve Kremlin’in Tepkisi
Witkoff’un Rusya ziyaretinden önce Norveç’in başkenti Oslo’da Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ve bazı Avrupalı liderlerle yaptığı görüşmelerde hazırlanan öneriler Moskova tarafından “yetersiz” bulundu. Uşakov, bu önerilerin krizin çözümü açısından sınırlı değer taşıdığını söylese de, doğru yönde atılmış bir adım olarak değerlendirildiğini vurguladı.
Oslo Önerilerinin İçeriği
Çatışmaların dondurulması: Avrupa tarafı, savaşın sona ermesi için ilk adım olarak cephe hattındaki çatışmaların durdurulmasını gündeme getirdi.
Güvenlik garantileri: Ukrayna’ya yönelik yeni bir güvenlik sistemi oluşturulması, Rusya’nın saldırılarının önlenmesi için önerildi.
Diplomatik süreç: Tarafların yeniden müzakere masasına dönmesi ve uluslararası hukuk çerçevesinde çözüm aranması vurgulandı.
Siviller ve Esirler: Savaş esirlerinin takası ve sivillere yönelik saldırıların durdurulması gibi önlemler öne çıkarıldı.
Zelenskiy Şart Koştu: “Çatışmaların Dondurulsun”
Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, Fox News’e verdiği röportajda, savaşın sona ermesi için çatışmaların mevcut durumda dondurulmasının Rusya’dan beklenen asgari adım olduğunu söyledi. Zelenskiy, müzakerelerdeki çıkmazın ancak devlet başkanlarının katılacağı bir zirveyle aşılabileceğini savundu.
ABD Başkanı Donald Trump ise Zelenskiy’ye Rusya ile anlaşmaya varması çağrısında bulundu. Trump, Ukrayna’ya sağlanan büyük destek karşılığında “ölüm ve mali kayıplardan başka bir şey elde edilmediğini” belirterek, anlaşmaya yanaşmamanın “çok kötü sonuçları” olabileceğini ileri sürdü. Bu açıklamalar Washington ile Kiev arasındaki ilişkilerin gerilmesine yol açtı.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Witkoff ile yaptığı görüşmenin ardından Rusya’nın diplomatik çözüm arayışına daha açık hale gelmiş olabileceğini söyledi. Store, Ukrayna’nın mevcut cephe hattını yeni sınır olarak resmen kabul etmeyeceğini, ancak bu durumla yaşamayı kabullenip kabullenmeyeceğinin ayrı bir mesele olduğunu ifade etti.
Ekonomi ve Enerji de Görüşüldü
Putin ile Witkoff’un görüşmesinde yalnızca Ukrayna savaşı değil, ABD-Rusya ekonomik ilişkilerinin geleceği de ele alındı. Witkoff, Rusya’dan ABD’ye dizel yakıt gönderilmesini kabul ettiği için Putin’e teşekkür etti. Putin ise iki ülke arasında büyük ölçekli ortak projelerin gündeme geldiğini ve bazı projelerin uygulama aşamasına yaklaştığını belirtti. Ayrıca İran’la ilgili çatışmalar ve Çin’de düzenlenecek ekonomi zirvesinde Putin, Trump ve Çin liderinin bir araya gelme ihtimali de gündeme geldi.
Amerikalı “Öğretmen” Serbest
Rusya, Ukrayna’da paralı asker olarak savaştığı suçlamasıyla hapsedilen emekli Amerikalı öğretmen Stephen Hubbard’ı serbest bıraktı. Witkoff, bu kararın Trump’ın talebi üzerine Kremlin tarafından yapılan bir iyi niyet jesti olduğunu söyledi.
Putin’in müzakerelere yeniden başlamayı kabul etmesi, savaşın diplomatik çözümü için önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak sahadaki saldırıların sürmesi, barış yolunda ilerlemenin ne kadar zor olacağını bir kez daha ortaya koyuyor. Kasım ortasında Abu Dabi’de yapılması planlanan görüşmeler, tarafların gerçekçi tavizler verip vermeyeceğini gösterecek.
ABD’nin Ukrayna’yı NATO’ya alma tahrikleriyle başlayan ve Avrupa’nın desteği ile süren savaşta Rusya aşağılayıcı bir konuma düşürülmüş durumda. Ülkenin derinliklerine kadar ilerleyen İHA saldırıları ekonomiye ve Kremlin’in prestijine büyük zarar vermiş durumda. Ukrayna savaşı ile istediğini alan ABD, yeni kurulacak masada bir anlaşma için adım atarken, Avrupa, Rus liderliğine ağır gelen isteklerinde diretiyor.
Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson gibi bölgelerde Rusya’nın “tam kontrol” hedefinden vazgeçmesi, Avrupa’nın barış için kritik gördüğü şartlardan biri olarak öne çıkıyor.
Kırım meselesi Avrupa’nın Rusya’dan taleplerinde en kritik başlıklardan biri. Avrupa Birliği ve NATO ülkeleri, Rusya’nın 2014’te Kırım’ı ilhakını uluslararası hukuka aykırı olarak görüyor ve bunu hiçbir zaman tanımadı.
Moskova ise Kırım’ın “Rusya’nın ayrılmaz parçası” olduğunu iddia ediyor ve bu konuda taviz vermeye yanaşmıyor. Bu nedenle Kırım, müzakerelerde en sert çıkmaz noktalarından biri olmaya devam ediyor.
