Trump “Anlaştık” Dedi, İran Yalanladı: Son Durum Ne?

Perşembe günü Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan ABD Başkanı Donald Trump, "İran ile savaş konusunda harika bir uzlaşmaya vardık" dedi ve İran liderliğinin de anlaşmaya onay verdiğini ileri sürdü ancak Tahran bu açıklamayı yalanladı.

Hürmüz’de sıkışıp kalan ve hedeflerine ulaşamayan Trump, dün İran ile savaşı sona erdirmeyi amaçlayan bir anlaşmanın yakın olduğunu ileri sürdü ve ülkeye yönelik yapılacağını duyurduğu büyük saldırıları iptal ettiğini duyurdu. Ardından harika bir uzlaşıya varıldığını açıkladı.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, böyle bir anlaşmaya ilişkin haberlerin "spekülatif" olduğunu ve "hiçbir şeyin nihai hale getirilmediğini" söyleyerek Trump’ı yalanladı.

Trump, İmza İçin Avrupa’yı İşaret Etti

Trump gazetecilere yaptığı açıklamada, "İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağı bir anlaşmamız var; başından beri tüm bu süreçten geçmemizin amacı buydu. Bu çok büyük bir şey" detayını paylaştı.

Belgeler tamamlandığında "muhtemelen Avrupa'da bir imza atılacağını" ve bunun "oldukça hızlı" gerçekleşmesi gerektiğini de ifade etti.

Trump ayrıca belgelerin "nihai hale yakın" olduğunu belirterek anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın "derhal açılacağını" iddia etti.

Bu hususta ABD iç kamuoyunda büyük eleştirilere maruz kalan Trump, Kasım’daki ara seçimler öncesi popülaritesini korumak için sık sık aslı olmayan haberleri paylaştığı biliniyor.

ABD lideri, Körfez'deki müttefikler ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu dahil olmak üzere bölge liderleriyle görüştüğünü de paylaşan Trump, tüm Ortadoğu’nun çok mutlu olduğunu söyledi.

Ortaya Atılan Anlaşmanın Ayrıntıları Neler? ABD Başkanı Donald Trump'ın kısa süre içinde imzalanacağını ileri sürdüğü, İran’ın ise ana maddelerde uzlaşıya vardık dediği ABD-İran mutabakatının ayrıntıları ortaya çıktı. Taslak metinde, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını, İran'a aşamalı yaptırım kolaylıkları sağlanmasını ve nükleer müzakereler için 60 günlük bir ateşkes süreci yer alıyor

Axios'a konuşan arabulucu ülkelerden bir diplomat ve ABD'li yetkililere göre taraflar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi ve nükleer müzakerelerin başlatılması konusunda prensipte anlaştı.

Taslak anlaşmanın imzalanması halinde, İran ile ABD arasında 60 günlük yeni bir ateşkes dönemi başlayacak ve süreç Lübnan'ı da kapsayacak ve taraflar nükleer program konusunda daha kapsamlı bir anlaşmayı müzakere edecek.

Müzakerelere yakın bir diplomat, ABD ve İran'ın anlaşma metni üzerinde uzlaştığını ancak nihai onayın henüz tamamlanmadığını ifade etti.

Kaynaklara göre anlaşma, İran tarafında üst düzey isimler tarafından kabul edildi ancak son kararın ülkede sözü geçen Devrim Muahfızları’nın desteklediği dini lider Mücteba Hamaney tarafından verilmesi gerekiyor.

Trump ise hafta sonu bir imza töreni düzenlenmesini beklediğini açıkladı. İran Dışişleri Bakanlığı ise henüz nihai kararın verilmediğini ifade ederek Trump’ı yalanlamayı sürdürüyor.

Hürmüz’de İşleyiş Nasıl Olacak?

Taslak mutabakatın öne çıkan maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'nın derhal ve herhangi bir geçiş ücreti uygulanmadan yeniden açılması.

Buna göre boğazdaki deniz trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesi hedefleniyor. Buna karşılık ABD'nin uyguladığı ablukanın kaldırılması isteniyor.

ABD'li yetkililer, boğazın açılmasının ardından İran'a 60 gün boyunca petrol satışına izin verecek geçici yaptırım muafiyetleri tanınacağını ifade ediliyor. Bu durumun Tahran yönetimine önemli gelir sağlayacak.

Anlaşmaya uyum sağlanması halinde yaptırım hafifletme adımlarının genişletilebileceği de ifade ediliyor.

Nükleer Program

Mutabakat metni İran'ın nükleer silah edinmeyeceğine dair taahhüdünü de içeriyor. Ayrıca yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarıyla ilgili krizin çözümüne yönelik bir çerçeve de belirlendi.

Üst düzey bir ABD'li yetkiliye göre, Trump, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun ülke içinde, Birleşmiş Milletler denetçileri gözetiminde daha düşük seviyeye dönüştürülmesi seçeneğine sıcak bakıyor.

Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin somut adımlar ancak ikinci ve daha kapsamlı bir anlaşmanın imzalanması halinde atılabileceği ifade ediliyor.

Anlaşmanın çarşamba gecesi Katarlı arabulucu Ali El-Tavadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında saatler süren görüşmeler sonucunda şekillendiği söyleniyor.

Görüşmeler sırasında El-Tavadi'nin Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile de defalarca telefon görüşmesi yaptığı ileri sürülüyor.

Dondurulmuş İran Varlıkları

Taslak metinde İran'ın yurt dışında dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığının nasıl serbest bırakılacağına ilişkin ayrıntıların net olmadığı belirtilirken, Tahran, anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte bazı fonlara derhal erişim talep ediyor. Washington bu kaynakların anlaşmaya uyuma bağlı olarak kademeli şekilde serbest bırakılmasını savunuyor.

İslamabad Anlaşması

ABD’nin yönlendirdiği Katar ve Pakistan'ın ortak arabuluculuğunda yürütülen süreç başarıyla tamamlanırsa anlaşmanın "İslamabad Anlaşması" adını alacağı belirtiliyor.

Arabulucu ülkelerden bir diplomat, tarafların son ayrıntılar üzerinde çalıştığını ve imza töreninin tarihinin belirlenmeye çalışıldığına dair bir detay paylaştı.

ABD’den İmza Töreni İçin Hazırlık Başladı

ABD Hava Kuvvetleri uçakları, olası İran anlaşması imza törenine hazırlık amacıyla Avrupa'ya gönderildi.

Axios'un haberine göre, ABD ve İran arasında savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın olası imza törenine hazırlık amacıyla dört ABD Hava Kuvvetleri uçağı Avrupa'ya gönderildi.

Rapora göre, uçaklar ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'e ait ekipmanları taşıyor; Vance anlaşmayı Washington adına imzalayacak.