Köklü Değişim Medya

Güney Kıbrıs, “İsrail” ve Yunanistan, Doğu Akdeniz ve gasp edilen Filistin topraklarındaki doğalgazın Avrupa’ya taşınmasının planlandığı East-Med boru hattı projesi için imzaların atılmasını kararlaştırdı.

Üç ülke dışişleri bakanları, Kudüs’te yaptıkları toplantıda projenin hayata geçirilmesine ilişkin rota konusunda görüş birliğine vardı.

Projeyi hayata geçirmek için imzaların yıl sonuna kadar atılması hedefinin konulduğu belirtildi.

Güney Kıbrıs’ın İsrail ve Yunanistan’la üçlü işbirliğinin yanı sıra, diğer bölge ülkelerinin de bu ittifaka katılması yönünde bir hedef çerçevesinde çalıştığı belirtiliyor.

Doğu Akdeniz (East-Med) Boru Hattı Projesi Nedir?

Doğu Akdeniz’den çıkarılan doğal gazın yanı sıra, “İsrail”in gasp ettiği Filistin topraklarındaki doğal gazın da taşınmasının düşünüldüğü boru hattı için Yunanistan ve İsrail arasında imzaların atılmak üzere olduğu bildirildi. Maliyeti oldukça ağır olan hattın yapımı için 25 milyar dolar harcanması düşünülüyor.

Avrupa’ya arzı için kurulmak istenen boru hattından Ocak sonunda AB Enerji Direktörlüğü öncülüğünde, Kıbrıs, İtalya, Yunanistan ve “İsrail” enerji bakanlarının da katılımı ile Doğu Akdeniz Boru Hattı Projesi’nin teknik ve ticari olarak yapılabilirliğine dair bir çalışma uluslararası kamu oyu ile paylaşıldı.

AB’nin finanse ettiği bu çalışma, daha önce IGI ve POSEIDON projelerini de planlayan EDISON şirketine yaptırıldı.

EDISON şirketinin hazırladığı, Doğu Akdeniz boru hattı projesi, incelendiğinde:

Bu çalışmaya göre, yukarıdaki haritada sarı renk ile ifade edilen, Doğu Akdeniz Boru hattı projesi:

“İsrail”in Leviathan sahasından (ve Leviathan’a yakın olan Afrodit sahasından) başlayıp, Kıbrıs adasına da uğradıktan sonra, Girit adası üzerinden Yunanistan’a ulaşacaktır.

Buradan mavi ile gösterilen Poseidon ile İtalya’ya yada gri ve kırmızı hatlar üzerinden de Bulgaristan piyasalarına ulaşma imkanına kavuşacaktır.

Projenin kapasitesi 16 milyar m3/yıl olarak öngörülmüştür.

Bu kapsamda:

Leviathan ve Afrodit sahalarından Kıbrıs’a 200 km,

Kıbrıs’tan Girit’e 700 km,

Girit’ten Yunanistan’a 400 km,

Yunanistan içinde de 600 km’lik bir boru hattı inşası öngörülmüştür.

Boru hattı kara kısmı 42”, deniz kısımları ise 24” – 32” arasında olacak şekilde dizayn edilmiştir.

Bu boru hattı için de, ortalama 6 milyar dolar civarında bir yatırım maliyeti hesaplanmıştır.

EDISON gibi bir firmanın böyle bir maliyeti hesaplarken, hangi kriterleri dikkate aldığı yada nasıl böyle tutarsız ve eleştiriye açık bir hesaplama yaptığı bilinmemekle birlikte, konunun algı oluşturma maksatlı siyasi yönü olma ihtimali de düşünülmektedir. Çünkü, ilgili kısımların maliyetleri aynı bölgelerdeki boru hatları (deniz kısmı için son dönemde inşasına başlanan TAP, kara kısmı için ise TANAP gibi) ile kıyaslandığında, rakamın çok farklı çıkacağı görülmektedir. Bunun yanında böyle bir boru hattına karar verildiğinde dahi en erken 5 yıl içinde tamamlanabileceği düşünülürse, hat 2023 yılında hayata geçecektir. Bu durumda İsrail’in de o tarihe kadar yapacağı gaz satış anlaşmaları neticesinde elinde kalan arz miktarının ne olacağı belirli değildir. Ayrıca, 5 yıl sonraki demir, petrol ve inşaat giderlerinin de yeniden hesaplanması gerekmektedir.

Yine de, bölgedeki benzer diğer boru hatları ile bir kıyaslama yaparak, genel bir yatırım maliyeti hesaplanırsa (Not: Boru hattının kara kısımları için çap; 42”, deniz kısımları için ise 32” alınmıştır.):

Leviathan ve Afrodit sahalarından Kıbrıs’a 200 km’lik kısım için yaklaşık 3 milyar $,

Kıbrıs’tan Girit’e 700 km’lik kısım için yaklaşık 10,5 milyar $

Girit’ten Yunanistan’a 400 km’lik kısım için yaklaşık 6 milyar $

Yunanistan içinde de 600 km’lik (kara) kısım için yaklaşık 6 milyar $’lık bir maliyet öngörülmektedir.

Yani toplamda Doğu Akdeniz Projesinin, henüz İtalya piyasasına ulaşmadan 25 milyar $ civarında bir maliyeti olacaktır.

Kaynak: TESPAM