Lübnan’da Siyasi ve Ekonomik Krizler Nedeniyle Halk Ayaklandı

Lübnan’da süren siyasi kriz ve şiddetlenen ekonomik kriz iflasa dönüşürken, paralarını alamayan halk bankaları ateşe vermeye başladı.

Akdeniz kıyısında ve stratejik öneme sahip Lübnan Osmanlı Devleti’nin parçalanıp bölünmesiyle sömürgeci Batılıların işgaline maruz kaldı ve ülkede krizler üreten kapitalist iktisat nizamı uygulanırkeni yolsuzluk da yaygın bir şekilde görülüyor.

Öte yandan cumhurbaşkanının 12. oturumda da seçilemediği Lübnan’da siyasi krizde sürüyor. Lübnan'da 8 aydır sonuç alınamayan cumhurbaşkanı seçimi için Mecliste yapılan 12. oturumda da milletvekilleri cumhurbaşkanını seçemedi. Seçimde Hizbullah ve müttefiklerinin desteklediği Marada Hareketi lideri Süleyman Franciyye ile eski Maliye Bakanı Cihad Azur yarışıyor.

Lübnan'da işgalci Batılıların getirdiği hassas mezhepsel güç paylaşımı sistemine göre, cumhurbaşkanlığı koltuğu için bir Hristiyan Lübnanlı seçilmek zorunda. Lübnan'da anayasaya göre cumhurbaşkanı Maruni Hristiyan, başbakan Sünni, meclis başkanı ise Şiilerden seçiliyor. Ancak bu hafta 128 sandalyeli parlamentoda gerçekleşen seçimde Azur 59, Franciyye ise 51 oy alarak barajı aşamadı. Milletvekillerinin salonu terk etmesi nedeniyle ikinci tur, gereken yeter sayısına ulaşılamamasından dolayı gerçekleştirilemedi.

Beşar Esed'in dostu eski milletvekili ve bakan Franciyye, Lübnan'ın önde gelen siyasi figürlerinin çoğu gibi köklü bir aileden geliyor. Şii blokun iki önemli partisi, İran destekli Hizbullah ve Emel Hareketi ile onların diğer müttefikleri kendisine tam destek veriyor. ABD eksenli hareket eden grup Franciyye’nin adaylığında birleşik bir cephe oluşturmuş durumda. Avrupa’nın da Lübnan’da siyasi etkisi bulunuyor. ABD ve Avrupa merkezli bu iki cephe arasındaki siyasi nüfuz elde etme çatışmasının sürdüğü parlemento, halkın duyguları ve isteklerinden kopuk hareket ediyor.

Parlemento Siyasi Çıkar, Sokaktaki Halk Can Derdinde

Parlementoda siyasi çekişme şiddetli bir şekilde sürerken, ekonomisi iflas eden Lübnan'da halk bankalardaki paralarını almak için ayaklandı. Paralarını alamayanlar bankaları ateşe vermeye çalıştı. Lübnan hükümeti, bu ay memur maaşlarını ödeyemeyecek duruma düştüğünü açıklamıştı.

Memur maaşlarını dahi ödeyemeyecek duruma düşen Lübnan'da hükümetin 3 yıldır mevduat hesaplarını dondurduğu Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta bir araya gelen grup, hesaplarındaki parayı çekemedikleri için bankalara saldırdı.

Göstericiler, iki özel banka şubesinin önünde lastik yakarak yolu trafiğe kapattı ve bazıları da taşlarla bankalara saldırarak camlarını kırdı. Güvenlik güçlerinin müdahalesinin ardından eylem sona erdi.

Protestocular, mevduat sahiplerinin parasının iadesini, Lübnan Merkez Bankası ve Bankalar Birliği yöneticilerinin ve devletteki tüm yolsuzluk yapanların yargılanmasını talep ediyor.

Lübnan'da Ekim 2019'da başlayan gösteriler, hükümetin istifasını getirmişti. Hükümet, yaklaşık 3,5 yıldır devam eden ekonomik kriz ortamında döviz rezervlerinin erimesinin önüne geçebilmek için bankalardaki dolar mevduat hesaplarını dondurma yoluna gitti.

2019'da 1 ABD doları 1500 Lübnan lirasına denk gelirken, ardı ardına gelişen olaylarla birlikte yerel para birimi değer kaybetti. Krizin başladığı 2019'dan bu yana alım gücü ciddi şekilde düşen Lübnan lirası yüzde 98'den fazla değer kaybetti. Ocak 2022'de 1 ABD doları 20 bin Lübnan lirası iken şu anda siyah piyasada ve döviz bürolarında 94 bin lira seviyesinde işlem görüyor.