Sudan’da Sivil Yönetime Geçiş Yine Ertelendi

Bir İslam beldesi olan Sudan’da yönetimi elinde bulunduran ABD eksenli askeri grup, İngiltere destekli sivil yönetime kontrolü vermemek için yeni oyununu kısa süre önceye devreye sokarak “Çerçeve Anlaşması” kapsamında işleyen süreci yeniden erteledi.

Dün geç saatlerde yapılan açıklamada, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Güçleri arasındaki “anlaşmazlık” yüzünden, ülkenin 2021 darbesi sonrası sivil yönetime geçişini yeniden sağlamak için politikacılarla bir anlaşmanın imzalanmasının bir kez daha ertelendiği duyuruldu. Normalde geçen cumartesi imzalanacak anlaşma perşembe gününe ertelenmişti.

Özgürlük ve Değişim Güçleri adlı sivil blok, anlaşmanın planlandığı gibi Perşembe günü imzalanmayacağını belirten bir açıklamayla ertelemeyi resmen duyurdu. Blok ertleme sebebinin ordu ve Hızlı Destek Gücü arasındaki anlamazlıkla ilgili olduğunu da ifade etti.

Hizb-ut Tahrir, 27 Mart 2023 tarihinde yayımladığı siyasi analizde, askeri yönetimden sivil yönetime kademeli geçişi kapsayan “Çerçeve Anlaşması”, Askeri Konsey Başkanı El Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri komutanı Daklu (Hamideti) arasındaki sürtüşmenin gerçek olup olmadığına odaklanmıştı.

Hızlı Destek Kuvvetleri komutanı General Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti)

Analizde şu bilgiler yer verilmişti:

Bilindiği üzere, Washington, 30 yıldır Sudan’da menfaatlerini koruyan Ömer El Beşir’in 2019 yılında devrilmesinin ardından egemenliği elinde tutabilmek için Sudan ordusunu devreye sokmuştu.

21 Ağustos 2019 tarihinde imzalanmış ve ilk başta askerlerin Başkanlık Konseyi’ne başkanlık etmesi kararlaştırılmış daha sonra sivillerin Kasım 2021’de Konsey’e başkanlık etmeye başlaması konusunda anlaşılmıştı. ABD ordu ile kurduğu egemenliği, sivillerin yani siyasi partilerin eliyle İngiltere’ye geçmesini engellemek için Sudan Savunma Bakanı Korgeneral Yasin İbrahim ile 21 Eylül 2021 tarihinde yani sivillerin görevi devralma tarihinden iki ay önce yaptığı açıklamada bir darbe girişiminin önlendiğini duyurdu. Ardından hükümetin feshedilmesi talepleri gündeme geldi ve fiilen feshedildi ve anayasa belgesi sona erdi. Bugün ise aynı senaryonun tekerrür etmesinin ihtimal dışı olmadığına analizde dikkat çekiliyor. Ordunun yönetimi karşı tarafa vermemek için türlü oyunlara giriştiğinin altı çiziliyor.

Siyasi analizde, Darfur’dan gelen ve Hızlı Destek Kuvvetlerine bağlı silahlı grupları taşıyan TIR’ların Hartum’a girdiğine ve ordunun, başkentin bazı bölgelerine büyük miktarda askeri kuvvet konuşlandırdığına dair haberlerin yayılması, ile iki lider arasındaki anlaşmazlık dozunun artmasının bir sonucu olarak, El Burhan liderliğindeki ordu güçleri ile Daklu liderliğindeki Hızlı Destek Kuvvetleri arasında yaklaşmakta olan bir çatışmanın hazırlığı olduğu algısı oluşturulmaya çalışıldığı ifade ediliyor. Burhan ve Daklu ikilisinin ABD ekseninde ortak hareket ettiği ve Ömer el Beşir sonrası yönetimin liderleri olduğu biliniyor.

Sudan’daki askeri ittifak ile siyasi sivil ittifakın ve arasındaki asıl çekişme şöyle özetleniyor: “(Askeri yönetimin) Tek yaptıkları şey, dostları Ömer El Beşir’in devrilmesinden sonra Amerikan etkisini korumak olmuştur... Diğer taraf olan sözde Özgürlük ve Değişim Güçleri ve hükümeti oluşturan partilerin de ülkenin işlerini yönetmede, sorunlarını çözmede ve insanların asgari yaşam ihtiyaçlarını temin etmede başarısız oldukları bilinmektedir. Bunların da tek yaptıkları şey, ülkedeki İngiliz etkisini korumak ve köklü rejim değişikliğinin önüne geçmek olmuştur.”

Perde arkasında hizmet ettikleri efendileri tarafından yönlendirilen El Burhan ve Daklu ikilisinin arasında oluşturulan çatışma varmış algısı hakkında, “El Burhan liderliğindeki ordu ile Daklu liderliğindeki Hızlı Destek Kuvvetleri, anlaşmanın uygulanmasını engellemek için aralarında bir çatışma uydurmuşlar ya da üretmişlerdir. Böylece dikkatler, tarafların her an anlaşması veya anlaşmazlığına odaklanacak, çözüm de askeri ve sivil bileşen arasında değil, bu (askeri) odaklı olmaya devam edecektir…” detayları ile planın geleceğine dair öngörülere yer veriliyor ve şöyle devam ediliyor: “Amerika, şu an ajanlarının Sudan yönetimini kontrol etmelerine ve İngiliz ajanlarının yönetimde etkin roller almamalarına odaklanmaktadır. Bilakis İngiliz ajanlarını çatışmaları yerine El Burhan ile Hamideti arasını düzeltmekle oyalamaktadır!”

Askeri yönetimin yönetimi bırakmamak yeni oyunlara başvurduğunu detaylarıyla anlatan analizde ayrıca Yahudi varlığıyla normalleşme ihanetine de değiniliyor. El Burhan’ın, Yahudi varlığıyla normalleşme de dahil olmak üzere Amerika’ya her istediğini vererek hem kendisini devrilmekten kurtarma hem de otoritesini güçlendirme çabasında olduğu ifade ediliyor.

Dün Sudan’daki gelişmeler tam da siyasi analizde anlatıldığı gibi oldu ve askeri güç sahnelediği yeni oyun ile yönetimi elinde tutacağını açıklamış oldu.

Bölgeden gelen haberlere göre ordunun ve Hızlı Destek Gücünün, güvenlik ve askeri sektörün nihai anlaşmaya dahil edilmesi için bir reform üzerinde hâlâ müzakere edildiği ve Hızlı Destek Gücü'nün orduya entegrasyonunu görüşüldüğü ifade ediliyor.

Anlaşmaya göre, ordu siyasetten çekilecek ve askeri olmayan işlerden men edilecek. Anlaşma, sonunda birleşik, profesyonel ve partizan olmayan bir ulusal ordu tesis edilecek olması generalleri endişelendiriyor.

Sürecin işleyişi, siyasi partilerin iki yıl içinde yapılacak seçimler ile sivil bir yönetim kurmasını ön görüyor.

Yetkililer erteleme sonrası olası protestolar öncesinde başkentte sıkı güvenlik önlemleri alınmasını emretmesi üzerine ordu son birkaç gündür başkent Hartum'daki varlığını güçlendirdi. Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınlarındaki çoğu kavşakta zırhlı araçlarla kontrol noktaları oluşturulurken, dün hem orduya hem de Hızlı Destek Gücüne ait kamyonların şehir merkezinde devriye gezdiği gözlemlenmişti.

Hizb-ut Tahrir'in "Amerika, Sudan’daki siyasi çatışmayı yeni bir arenaya taşımıştır. Amerikan ajanları arasındaki bu sözde çatışma arenası, diğer çatışmaları gölgede bırakan, Avrupa uydusu güçleri Çerçeve Anlaşması’nın uygulanmasına odaklanmayı ötelemeye zorlayan, onları El Burhan ile Hamideti arasındaki anlaşmazlığı gerçek sanarak aralarını düzeltmekle oyalayan bir arenadır! Dolayısıyla entegrasyon konusunda anlaşmaya varamadıkları bahanesiyle anlaşmanın uygulanmasındaki gecikme askeri bileşenin (El Burhan ve Hamideti) kontrolündedir. Bu oyalama taktiği, koşullar ve atmosfer anlaşmanın değiştirilmesine uygun hale gelinceye ve anlaşma, sivil bileşen lehine olan herhangi bir fiili etkiden arındırılıncaya kadar devam edecektir." ifadeleri ile Sudan'daki aktörleri ve hizmet ettikleri başkentleri deşifre eden siyasi analizin tamamını okumak için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz…

Sudan'daki Siyasi Çatışma