Çin ve Rusya’dan ABD’ye Meydan Okuma

ABD Başkanı Trump’ın Çin ziyaretinden hemen sonra Rusya lideri Putin, Çin’e kritik bir ziyaret gerçekleştirdi. Rusya lideri Putin ile Çinli lider Şi Cinping görüşmesinde ekonomi, enerji ve stratejik işbirliği ön plana çıktı.

Görüşmenin en somut parametrelerinden biri Putin ve Şi Cinping tarafından imzalanan "Çok Kutuplu Bir Dünya ve Yeni Tip Uluslararası İlişkilerin Kurulmasına İlişkin Ortak Deklarasyon" oldu.

ABD’ye Net Mesaj: Orman Kanunu

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Putin ile düzenlediği basın toplantısında, dünyada tek taraflılık ve hegemonya arayışlarının yükselişte olduğu ve uluslararası alanda güçlü olanın haklı sayıldığı "orman kanununa" dönüş tehlikesinin bulunduğuna dikkat çekerek, Çin ile Rusya'nın bu şartlarda uluslararası eş güdümü ilerletmeleri, küresel yönetim sisteminin reformuna öncülük etmeleri gerektiğini ifade etti.

Konuşmasının devamında ABD'nin yeni müdahalecilik politikasını eleştiren Çin lideri, "Bugün dünya barışçıl olmaktan uzak. Tek taraflılık ve hegemonya ciddi tehdit yaratıyor, uluslararası düzeni orman kanunu tarzı güç ve hakimiyet çekişmesine tehlikeli şekilde yakınlaştırıyor." dedi.

ABD’nin yeni müdahalecilik karşısındaki tehlikeye de dikkat çeken Şi, "Çin ve Rusya, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri ve sorumlu büyük ülkeler olarak, Birleşmiş Milletlerin otoritesini, uluslararası eşitliği ve adaleti korumalı, tüm tek taraflı zorbalık eylemlerine, tarihin seyrini değiştirmeye ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuçlarını inkar ederek faşizmi ve militarizmi diriltmeye yönelik tüm girişimlere karşı çıkmalı." ifadelerini kullandı.

Rusya-Çin işbirliğinin uluslararası alanda istikrar faktörü olduğunu vurgulayan Putin de "Tüm aktörlerin çıkarlarının dengelendiği çok merkezli bir dünyayı oluşturmanın karmaşık süreci yolunda ilerliyor." ifadelerini kullandı.

Rusya lideri ayrıca, Rusya-Çin ilişkilerinin benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaşarak gerçek bir stratejik ortaklık modeli haline geldiğine dikkatleri çekerek, Ortadoğu'daki kriz ortamında Rusya'nın, güvenilir bir enerji kaynakları tedarikçisi olduğunu, Çin'in de bu kaynakların sorumluluk sahibi bir tüketicisi olma rolünü sürdürdüğünü ifade etti.

Rusya ve Çin arasındaki ticaret hacminin, son 25 yılda 30 kattan fazla artış gösterdiğine dikkat çeken Putin, iki ülke arasındaki ticaretin, birkaç yıldır üst üste 200 milyar dolar sınırının üzerinde seyrettiğinin altını çizdi.

Moskova ve Pekin’in, yenilenebilir enerji alanında büyük bir işbirliği potansiyeline sahip olduklarını, kritik önemdeki elementler ve metaller alanında ortaklığın güçlendirilmesi üzerinde çalıştıklarını da ifade eden Putin, Çin’le aralarında ihracat ve ithalatın artık ruble ve yuan cinsinden para birimleriyle yapıldığını ifade etti.

Putin ayrıca, dünyada gerginliklerin hakim olduğu dönemde Çin ile BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve G20 gibi çok taraflı platformlarda yakın iletişimi ve işbirliğini sürdüreceklerini vurguladı.

Liderlerden Ortak Çağrı

Putin ve Şi, görüşmenin ardından çok kutuplu dünya düzeni ve yeni model uluslararası ilişkilerin inşasına dair ortak bildiri yayımladı. Bildiride Çin ile Rusya'nın çok kutuplu dünya düzeni ve eşitliğe dayalı uluslararası ilişkiler modelinin oluşturulmasından yana olduğu vurgulandı.

Bildiride öne çıkan başlıklar şu şekildeydi:

"Küresel hegemonya kabul edilemez ve yasaklanmalı. Hiçbir devlet veya devlet grubu uluslararası ilişkileri kontrol etmemeli, diğer ülkelerin kaderini belirlememeli ve kalkınma imkanlarını tekeline almamalı. Küresel yönetişim ve düzenleme sistemi, tüm devletlerin siyasi karar alma süreçlerine eşit şekilde katılımını ve bundan faydalanmasını güvence altına almalı." denildi.

Sibirya'nın Gücü 2 Projesi

Bu konuda Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’un gazetecilere açıklamada bulundu. Peskov, Moskova ile Pekin’in "Sibirya’nın Gücü 2" doğal gaz boru hattı projesinin güzergah ve inşaat dahil temel parametreleri konusunda genel anlayışa ulaştıklarını duyurdu.

İlk kez 2006'da gündeme gelen, Rusya'nın Arktik ve Sibirya sahalarından Çin şehirlerine yılda 50 milyar metreküp doğal gaz sağlaması öngörülen proje, fiyat konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle uzun zamandır sürüncemede kalmıştı.

Projenin hayata geçirilmesine dair şu an net bir tarih bulunmadığını söyleyen Peskov, bazı detayların netleştirilmesi gerektiğini belirtti.

Çin tarafı ise proje konusunda anlaşmaya varılıp varılmadığına ilişkin henüz bir açıklamada bulunmadı.

Zirvede ayrıca İran, Kuzey Kore ve ABD’nin Altın Kubbe meselesine yönelik açıklama yapan liderler, ABD ve “İsrail'in” İran'a saldırıları ile başlayan savaşın Orta Doğu'da istikrara zarar verdiğine dikkatleri çekerek, Gazze'de sürdürülebilir ateşkesi desteklediklerini ifade ettiler.

Liderler, Kuzey Kore'ye yönelik diplomatik izolasyon ve ekonomik yaptırımlara karşı olduklarını vurgulayarak, nükleer meselenin müzakerelerle çözülmesi gerektiğini belirttiler.

Venezuela konusunda ise ABD'nin Venezuela'ya müdahalesi ve Küba'ya yönelik ablukasına doğrudan değinmekten kaçınan liderler, Latin Amerika ve Karayip ülkelerine dış müdahaleye ve bu ülkelerin iç işlerine karışılmasına her ne sebeple olursa olsun karşı olduklarını söylediler.

Liderler ayrıca Pekin ve Moskova’nın, ABD’nin "Altın Kubbe" füze kalkanı projesinin stratejik istikrara açık bir tehdit teşkil ettiğini belirterek, ABD ve müttefiklerinin Arktik bölgesini askerileştirmesinden kaygı duyduklarının altını çizdiler.