OECD Ülkeleri İçinde Türkiye, Enerjide Zam Şampiyonu

Köklü Değişim Medya

Rusya'nın doğalgazı kesmesi nedeniyle enerji tedarikinde sıkıntı yaşayan Avrupa ülkelerinin de arasında bulunduğu OECD ülkeleri içinde bir ayda enerji fiyatlarının en çok arttığı ülke tedarik sıkıntısı yaşamamasına rağmen Türkiye oldu.

Elektrik, doğal gaz ve akaryakıta gelen zamlardan oluşan aylık enerji enflasyonu haziran-temmuz döneminde Türkiye’de yüzde 142,6 oldu. Yıllık enerji enflasyonu çoğu Avrupa Birliği (AB) ülkeleri olan OECD ülkelerinde ortalama yüzde 35,3 olarak gerçekleşmiş durumda. Bu da listede Avrupa gibi enerji tedarikinde sıkıntı çekmemesine rağmen Türkiye’yi zam şampiyonu yapmış oldu.

Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi’nin (BOTAŞ) dağıtım şirketlerine sattığı doğal gaza son 18 ayda yüzde bini aşan zam geldi. BOTAŞ’ın doğal gaz toptan satış fiyatı elektrik üretim tarifesinde yüzde bin 330; sanayi kullanımında ise yüzde 997 zamlandı.

Mart 2021’de elektrik üretimi ve sanayi tarifesinde 1,44 TL olan doğal gazın standart metreküp (Sm3) fiyatı, Eylül 2022’de elektrik üretiminde 20,6 liraya; sanayi kullanımında ise 15,8 liraya yükseldi. Aynı dönemde konut kullanımındaki fiyat artışı ise yüzde 216 oldu. Türkiye, Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyeleri içinde son bir yılda enerji fiyatlarının en çok zamlandığı ülke.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası Avrupa ülkelerinde tedarik sıkıntısı başta doğal gaz fiyatları olmak üzere enerji fiyatları hızla yükseliyor. Rusya’nın gaz sevkiyatını yavaşlatması veya durdurması Avrupa’da kışın zor geçeceğine işaret ederken, Türkiye’de TL’nin ciddi değer kaybının devam etmesi ile yapılan seri zamlar halkın enerji fiyatlarının altında ezildiğini ortaya koyuyor.

2019’da 1,25 TL Olan Doğalgazın Metreküpü 4,08 TL’ye Çıktı

Eylül 2019’da konutlar için doğal gazın standart metreküp fiyatı 1,25 TL idi. Bir sene sonra Eylül 2020’de aynı fiyat geçerliydi. Mart 2021’de 1,29 TL olan fiyat Eylül 2021’de 1,49 liraya çıktı. Mart 2022’de 1,86 lira olan standart metreküp doğal gaz fiyatına seri zamlar yapıldı. Son olarak Eylül 2022’deki yüzde 20 zamla 4,08 TL’ye çıkmış oldu.

Elektrik ve sanayi abonelerinde ise fiyatlar son aylarda katlanarak arttı. Elektrik üretiminde kullanılan doğal gazın standart metreküp fiyatı Eylül 2021’de 2,37 TL Eylül 2022’de 20,63 liraya kadar çıktı. Serbest tüketim olan ve sanayiyi de içeren kullanımın ikinci kademesinde ise Eylül 2021’de 2,05 TL olan fiyat Eylül 2022’de 15,83 TL’ye çıkmış durumda.

Doğal gazın toptan satış fiyatına son 1 yılda ve son 18 ayda bakınca şu sonuç ortaya çıkıyor: Eylül 2021-2022 arasını kapsayan son 1 yılda BOTAŞ’ın toptan satış fiyatı konutlarda yüzde 174; elektrik üretiminde yüzde 771; sanayi ikinci kademede ise yüzde 672 arttı.

Fiyatlara Mart 2021-Eylül 2022 arasındaki son 1,5 yıllık zaman zarfında artış oranları şöyle: Konutlarda yüzde 2016, elektrik santrallerinde yüzde 1330 ve sanayide yüzde 997.

Bir kamu kuruluşu olan BOTAŞ, 233 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi, özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş, anonim şirket statüsünde bir Kamu İktisadi Teşebbüsü. BOTAŞ Türkiye’nin ithal ettiği doğalgazı dağıtım şirketlerine açıklanan fiyat üzerinden satıyor. Dağıtım şirketleri bu fiyat üzerine dağıtım bedeli ve kâr ekleyerek hane ve işyerlerine satış yapıyor.

Özelleştirme sonucunda büyük holding ve şirket sahiplerine verilen dağıtım işi sebebiyle enerji konutlara ve sanayiye gelene kadar zamlarla katlanarak fiyatı yükseliyor. Elektrikte de bu zincir nedeniyle fiyatlar katlanarak yükseliyor.