Gaz Zammı Kazakistan Hükümetini Koltuğundan Etti

Köklü Değişim Medya

Kazakistan'da hükümetin evlerde ısınma için kullanılan sıvılaştırılmış petrol gazı (LNG) ve araçlarda kullanılan LPG fiyatlarına yılbaşında yüzde yüz zam yapmasının ardından ülke genelinde birçok şehir ve kasabada protestolar başlamıştı. Dün gece devam eden ve ülke geneline yayılan ayaklanmanın ardından hükümet görevden alındı.

Nazarbayev’in gölgesindeki Kazakistan Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev, dün gece ulusa sesleniş konuşmasında, ülke vatandaşlarına sağduyulu olma, iç ve dış provokasyonlara uymama çağrısında bulunarak, önce ayaklanmayı dış ve iç güçlere bağladı. Ayaklanmanın ülke geneline yayılması üzerine Tokayev, hükümeti görevden aldı. Kazakistan’da Nazarbayev ve Cumhurbaşkanı Tokayev’in emrinde bulunan hükümetin günah keçisi ilan edilip, ayaklanmanın önünün alınma girişimi asıl sorumluların üstünü örtmeyi amaçlayan siyasi bir manevra olarak görülüyor.

Yeraltı kaynakları yönünden zengin olan Kazakistan’ın petrol rezervlerinin 30 milyar varil, 2013 verilerine göre kanıtlanmış doğal gaz rezervinin ise 85 trilyon kübik feet olduğu ifade ediliyor. Fakat bu zenginliklere rağmen kapitalist nizamın pençesindeki halk ekonomik sıkıntılardan şikayetçi.

Güçlü muhalefetin olmadığı ve baskıcı sıkı kontrollerin bulunduğu Orta Asya ülkesinde halk protestoları, nadiren görülen bir durum. Organizatörlerin daha önceden yetkili makamlara bilgi vermeden yaptığı herhangi bir eylemse yasak.

İlk olarak Zhanaozen (Janaözen) kasabasında patlak veren ve ardından dalga dalga diğer şehirlere de yayılan eylemlere binlerce kişi katılıyor.

Protestoları kontrol altına almak için ordunun da sokağa indiği bildirildi. Ayrıca Almatı ve Mangistau bölgesinde 19 Ocak'a kadar olağan üstü hal (OHAL) ilan edildiği bilgisi de medyaya yansıdı.

Dünya üzerindeki internet aktivitesini takip eden Netblocks da Kazakistan'da geniş çaplı internet kesintileri yaşandığını onayladı. Kesintiden özellikle mobil hatların etkilendiğini duyurdu.

Bu olaylar, Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası sözde bağımsızlığını kazanan ülkede gerçekleşen en geniş katılımlı ve polisle halk arasında yoğun çatışmaların yaşandığı eylem olarak ifade ediliyor.

Protestolar ülke çapına yayılınca Tokayev, Twitter mesajında sorunun çözümü için bir komisyon oluşturulduğunu belirterek, ''Komisyon ülkemizin istikrarının zarar görmemesi için tüm tarafların kabul edebileceği bir çözüm üretmekle görevlendirildi" açıklamasında bulundu.

Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev, güvenlik birimlerine de kamu düzeninin bozulmasını önleme talimatı verildiğini ifade etti ve “Protestocular sorumlu davranıp bizimle diyaloğa girmeli'” dedi.

Gösterilerin başladığı petrol zengini Mangystau bölgesindeki Zhanaozen kentinde 2011 yılında güvenlik güçleri, maaşlarının artırılması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi talebiyle greve giden petrol işçilerinin eylemine müdahale etmiş, 14 kişi yaşamını yitirmişti.

Yaklaşık 30 yıl boyunca ülkeyi yöneten kurucu lider Nursultan Nazarbayev 2019'de devlet başkanlığından ayrılmış, yerine yine Nazarbayev’in desteklediği Tokayev seçilmişti.

81 yaşındaki Nazarbayev devlet başkanlığından ayrılmasına rağmen gölge başkan olarak hâlâ etkin.

Güvenlik Konseyi Başkanlığı görevini sürdüren Nazarbayev, "Ulusun Lideri'' sıfatıyla yargı muafiyeti gibi bir dizi imtiyazlara sahip.