Dolmabahçe Görüşmeleri: Ukrayna, NATO’suz 5. Madde İstiyor

Köklü Değişim Medya

Rusya ile Ukrayna arasındaki ateşkes müzakerelerinin İstanbul ayağı Dolmabahçe Sarayı’nda yapıldı. Taraflar birçok konuda ılımlı açıklamalar yaparken, güvenlik garantileri konusunda anlaşma sağlanamadı. Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, en anlamlı ilerlemenin bugünkü toplantıda kaydedildiğini söylerken Washington ve Londra provokatif açıklamalarını sürdürdü. Ukrayna Heyeti, NATO üyeliğinden vazgeçtiklerini Ukrayna'nın güvenliğini garanti edecek NATO'nun 5. maddesine benzer bir mekanizma istediklerini açıkladı.

Genel olarak olumlu bir havada geçtiği söylenen görüşmelerde Ukrayna heyeti, anlaşma için Rus askerlerinin geri çekilmesini talep etti. Taraflar yeniden görüşecek ve olumlu karara varılırsa, Türkiye dahil birçok ülke, garantör olarak anlaşmaya dahil olacak. Rusya tarafı Ukrayna'nın önerilerinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e iletileceğini açıkladı. Görüşmelerin iki hafta içinde yeniden yapılması bekleniyor.

Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'ndeki toplantı sonrası her iki taraf da açıklamalarda bulundu.

Ukrayna, NATO’ya Üyelikten Vazgeçti

Ukrayna heyeti Rusya ile güvenlik garantileri konusunda anlaşma sağlanamadığını kamuoyuna açıkladı. Ukrayna heyeti NATO'ya üyelikten vazgeçtiklerini, ancak Avrupa Birliği (AB) üyeliğinden vazgeçmeyeceklerini açıkladı.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Danışmanı Mihail Podolyak, Rusya ve Ukrayna heyetlerinin İstanbul'da yürüttüğü müzakerelere ilişkin "Bugünkü görüşmenin sonuçları liderler seviyesinde bir görüşme yapılması için yeterlidir" diyerek liderlerin görüşmesi için zeminin oluştuğunu ifade etti.

Podolyak, insani ateşkes ve koridorların açılmasına ilişkin de Ukrayna heyetinin teklif ettiği formata göre askeri birliklerin yerlerinin değiştirilmesine ilişkin manevraların tamamlanacağını belirtti.

Rus heyetinin yapıcı olduğunu ancak görüşmelerin kolay ilerlemediğini kaydeden Podolyak "Ukrayna halkının kahramanca mücadelesi yeni bir güvenlik formatının lazım olduğunu gösteriyor ki böyle savaşlar tekrarlanmasın" uyarısında bulundu.

Ukrayna, NATO’suz 5. Madde İstedi

Ateşkes sürecinde Türkiye dahil birçok ülkeyi garantör olarak istediklerini belirten heyet, "Savaşı sona erdirmek için Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve geleceğini sağlamak için önemlidir. Bunlar Ukrayna'nın güvenliğini garanti edecek. Bunun NATO'nun 5. maddesine benzer olmasını istiyoruz" dedi.

Ukrayna Halkın Hizmetkarı Partisi Başkanı David Arakhamia, "İstişareler 3 gün içerisinde yapılabilir. Sonrasında imzayı atan kişiler bizim için güvenlik teminatını sunabilirler. Artık güvenliğimizin sağlanması için ne gerekiyorsa... Bizim teklifimiz bu şekildedir. Garantör olarak, BM Güvenlik Konseyi ülkeleri, Çin ve Rusya da orada var, onlardan ayrıca bahsedeceğim. ABD, Fransa, Türkiye ki şu anda buradayız, Almanya, Kanada, Polonya ve ‘İsrail’" dedi.

Ukrayna'nın doğusundaki Luhansk ve Donbas bölgelerinin işgal altında olduğunu ve bu konuda çalışmalarının devam edeceklerini belirten Arakhamia, güvenlik garantileri anlamında bazı ülkelerin ilgilerinin olduğunun teyidini aldıklarını ve garantörler tarafından, bu sistem kapsamında Ukrayna'nın gelecekteki güvenliğinin teminat altına alınmasın istediklerini söyledi.​​​​​​​

Ukrayna heyeti üyesi Oleksandr Chalyi, görüşmelere ilişkin, Ukrayna'nın AB üyeliğinin inkar edilmektense desteklendiği bir sistem arayışı olduğunu belirterek şunları söyledi:

"Şunun altını çizmek isterim ki anlaşma ve güvenlik garantörlüğü savaş devam ederken mümkün değildir. Burada konu Ukrayna'nın toprak bütünlüğü ve güvenliğinin yeniden sağlanmasıdır. Bizim temel talebimiz bu olacaktır anlaşma noktasında. Bunların çok net yasal açıdan bağlayıcı güvenlik garantileri olması gerekir ve bunun niteliği de NATO sözleşmesinin 5. maddesiyle benzer olmalıdır. Bu türden bir sistem Ukrayna'ya herhangi bir askeri saldırıya karşı korumalı böyle bir saldırı olursa 3 gün içerisinde istişarenin gerçekleştirilmesi hakkımız bulunmalıdır ve bu istişarelerin başarısız olması halinde garantör ülkelerin bize askeri destek sunması gerekir öyle bir madde altında. Ukrayna'nın güvenliği böyle bir senaryoda temin edilmesi için ne gerekiyorsa yapılmalıdır, temel talebimiz bu şekildedir."

Kırım Tekrar Masada

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Mihail Podolyak ise görüşmelerle ilgili, uygulanma şeklinin çok önem taşıdığını, Ukrayna devletinin, Ruslara göre farklı bir çalışma şeklinin olduğunu aktardı.

Güvenlik garantileri altında çok daha farklı bir güvenlik ortamı oluşacağını vurgulayan Podolyak, şunları kaydetti:

"Öncelikle tabii ki bu anlamda bir referandum yapılması gerekecek, Ukrayna'da Ukrayna halkı kendi görüşlerini belirtecek, sonrasında bütün garantör ülkelerin ve Ukrayna parlamentosunun onayı gerekecektir. Kırım gibi anlaşmada, ayrı bir madde kapsamında ele alınmalıdır ve ikili görüşmeler kapsamında bu bölgelerin geleceğine karar verilmelidir. 15 sene içinde Rusya ve Ukrayna arasında bu konuların. Kırım konusunun çözülmesi için askeri güç kullanılmayacağına dair bir maddenin bu anlaşmada yer verilmesi gerekir. Müzakerelerin ayrı bir kısmında alınabilir."

Rus Heyetinin Açıklamaları: “"Görüşmeler Yapıcı Geçti”

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Müşaviri Vladimir Medinskiy, Ukrayna müzakere heyetiyle yürütülen görüşmelerin yapıcı geçtiğini belirterek "Rusya Savunma Bakanlığı, karşılıklı güveni artırmak, müzakerelere devam etmek ve nihai hedefe ulaşmak için gerekli koşulları oluşturmak, yukarıdaki anlaşmanın onaylanması ve imzalanması amacıyla Kiev ve Çernigiv yönlerinde askeri eylemleri çok önemli bir şekilde azaltmak için karar verdi" detayını paylaştı.

Medinskiy, sözlerine şöyle devam etti:

"Ukrayna’nın tarafsızlık ve nükleer olmayan statüsüne ilişkin anlaşmanın hazırlanması ve Ukrayna'ya güvenlik garantilerinin sağlanmasına ilişkin müzakerelerin uygulamaya geçmesi nedeniyle bugünkü toplantıda tartışılan ilkeler dikkate alınarak Rusya Savunma Bakanlığı, karşılıklı güveni artırmak, müzakerelere devam etmek ve nihai hedefe ulaşmak için gerekli koşulları oluşturmak, yukardaki anlaşmanın onaylanması ve imzalanması amacıyla Kiev ve Çernigiv yönlerinde askeri eylemleri çok önemli bir şekilde azaltmak için karar verdi.”

Rus heyeti, Putin-Zelenski zirvesinin ancak dışişleri bakanlarının anlaşması durumunda mümkün olabileceğini belirtti.

Çavuşoğlu: “En Anlamlı İlerleme Bugün Kaydedildi”

Görüşmeye ilişkin açıklamalarda bulunan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, heyetlerin arasındaki yakınlaşmanın arttığını ve "Bazı konularda ortak anlayış ve uzlaşıya varıldı" bilgisini paylaştı.

Müzakerelerin başlamasından bu yana en anlamlı mesafenin bugün kaydedildiğini dile getiren Çavuşoğlu, şöyle devam etti:

"Her iki ülkenin dışişleri bakanlarının bir araya gelerek ortak anlayışa son şeklini vermeleri öngörülmektedir. Ardından her iki ülkenin cumhurbaşkanlarının bir araya gelmeleri gündemdedir."

Görüşmelere zehirlendiği iddia edilen Rus milyarder Roman Abramovich de katıldı.

Kremlin, Abramovich'in heyetin resmi üyesi olmadan görüşmelere katıldığını bildirdi.

ABD ve İngiltere Provokasyona Devam Etti

Görüşmelere ilişkin ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Rusya’nın barış konusunda samimi bir çaba gösterdiğine yönelik işaret görmediğini söyleyerek pr

ABD Başkanı Biden, Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere liderleri ile, gelişmeleri değerlendiren bir görüşme gerçekleştirdi.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson, ateşkesin yaptırımların kaldırılması konusunda yeterli olmayacağını açıkladı.

Biden’dan Rusya’ya İtimat Etmediğini İma Eden Açıklama

ABD Başkanı Joe Biden, İstanbul’da yapılan görüşmeler için temkinli bir değerlendirmede bulundu.

Biden, Kremlin’i işaret ederek, “Atacakları adımları görene dek, buna fazla bir anlam yüklemiyorum” dedi.

Biden ilk değerlendirmesinde şunları kaydetti:

“Önerdikleri şeyleri yapacaklar mı göreceğiz. NATO üyesi dört müttefikimizin liderleri ile bugün bir görüşme yaptım. Aramızda, (Rusya’nın) ne gibi bir öneri ile geleceklerini bekleme konusunda bir ortak anlayış var.”

Biden, bu ifadelerle Moskova’ya itimat etmediğini ima ederek bekleyip, göreceklerini ifade etmiş oldu.