Çin ile İran Arasında 400 Milyar Dolarlık Anlaşma

Köklü Değişim Medya

Çin ile İran arasında 25 yıllık anlaşma imzalandı. İmzalanan anlaşmaya göre, Pekin yönetimi 400 milyar dolar yatırıma karşılık 25 yıl boyunca İran'dan ucuz petrol alacak. Anlaşma Dışişleri Bakanları tarafından imzalanırken, içeriği hakkında detaylı açıklama yapılmaması dikkat çekti. Anlaşma kamuoyunda, Çin parası ile İran'da da 25 yıllık Doğu Türkistan'daki zulme sessiz kalma döneminin başlamış olduğu yorumlarının yapılmasına neden oldu.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Türkiye ziyaretinin ardından İran'a gitmişti. Wang Yi Türkiye ziyaretinde Doğu Türkistan’daki uyguladığı soykırım politkaları ve Müslümanlara yönelik uyguladığı sistematik zulümleri yüzünden protesto edilmişti. Bilindiği üzere Çin, anlaşma imzaladığı devletlerin Doğu Türkistan'daki zulme karşı tepkilerini ipotek altına alıyor.

Tahran ve Pekin yönetimleri, İran'ın Çin'in başlattığı "Kuşak ve Yol" projesine katılımını öngören 25 yıllık iş birliği anlaşmasını imzaladı.

Euronews'te yer alan habere göre, Ekonomik ve güvenlik alanlarının ön planda tutulduğu çeşitli alanlarda iş birliğini öngören anlaşmalar, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin iki günlük Tahran ziyareti sırasında gerçekleşti.

Anlaşmalar Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif tarafından imzalandı. İran, konuyla ilgili kamuoyuna detay vermedi.

Ancak konuya vakıf kaynaklar, geçen yıl New York Times gazetesi tarafından ele geçirilen 18 sayfalık taslak metinde fazla bir değişiklik olmadığını belirtiyor.

Taslağa göre Çin, gelecek 25 yıl içinde bankacılık, telekomünikasyon, limanlar, demiryolları, sağlık hizmetleri ve bilgi teknolojisi de dahil olmak üzere onlarca alanda İran'a 400 milyar dolarlık yatırım yapacak. Buna karşın Çin, İran'dan düzenli ve büyük ölçüde indirimli olarak İran petrolü alacak.

Ayrıca anlaşma ortak eğitim ve tatbikatlar, ortak araştırma ve silah geliştirme ile istihbarat paylaşımı da dahil olmak üzere askeri işbirliğinin derinleştirilmesini öngörüyor.

İki ülke arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi ve İran'ın, Çin'in başlattığı "Kuşak ve Yol" projesine katılımını öngören adım, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 2016 yılındaki Tahran ziyaretinde ilk defa gündeme gelmişti.

Anlaşma ile Çin’in Orta Doğu’daki etkisini hiç olmadığı kadar derinleştirebileceği düşünülüyor.

İranlı yetkililer, söz konusu anlaşmaları atılım olarak tanımlasa da hükümet içerisindeki bazı isimler de dahil olmak üzere çok sayıda kişi, İran'ın Çin'e çok fazla taviz verdiği görüşünde.

Müzakerelerin şeffaflıktan yoksun olduğunu belirten uzmanlar anlaşmayı, Çin'in Sri Lanka gibi ülkelerle yaptığı tek taraflı anlaşmalarla karşılaştırarak İran'ın kaynaklarının 'satılması' olarak tanımlıyor.

Muhalif uzmanlar, Çin'le yapılan anlaşmaların bağlayıcı olduğunu ve geri dönüşün oldukça zor olduğunu dile getiriyor.

Hükümet yetkilileri ise Çin'le yapılan anlaşmaların, ABD'nin getirdiği 'tek taraflı' yaptırımların kaldırılması ve ABD’nin uyguladığı izolasyonun kırılması adına başarılı bir diploması örneği olduğunu iddia ediyor. Anlaşmanın detaylarının açıklanmaması İran hükümetinin kamuoyunda saklama ihtiyacı içinde olduğu maddeler olduğunu gösteriyor. Bu anlaşmalar sayesinde Çin, Doğu Türkistan'da uyguladığı zulmün kamuoyu yapılmasının önüne de geçiyor. Devlet başkanlarının Doğu Türkistan'daki zulümle alakalı tek kelime dahi etmemesi, imzalanan anlaşmaların içinde gizlenen maddeleri ortaya koyuyor.

Çin Zulmü

Komünist Çin yönetimi açık hava cezaevine dönüştürdüğü Doğu Türkistan’da Müslümanlara ibadet etmeyi yasaklıyor. Müslüman ailelerinin kızlarını Çinli erkeklere evlendiriyor. Organlarını çaldığı Müslümanları ailelerine teslim etmemek için cesetlerini yakarak yok ediyor.

Müslümanların evlerine yatılı Çinli memurlar gönderiyor. Toplama kamplarında işkenceye tabi tuttuğu Müslüman ailelerin çocuklarını yetimhanelerde Çinli gibi yetiştirip asimile etmek için eğitim veriyor. Ayrıca kanaat önderlerini, ozanları, alimleri, hafızları ve ileri gelenleri işkenceyle hücrelerde katlediyor.

İslam beldelerinin yöneticileri bu zulmü sürdüren Çin yönetimine ticari ve siyasi çıkarlar için susup alenen destek veriyor ya da bu zulmün olmadığını söyleyip kendi halklarını aldatmaya devam ediyor.