Sudan’da "ABD Arabuluculuğunda" 72 Saatlik Ateşkes Kararı

ABD’nin Sudan’daki ajanı Ömer el Beşir’in devrilmesinden sonra arkadaşları Sudan Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ve Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Komutanı Daklu (Hamideti), İngiltere’nin yörüngesinde olan sivil yöneticilere ülke yönetimini devretmemek için darbe oyununu devreye sokmasının ardından Sudan’da ABD arabuluculuğunda tahliyeler için 72 saatlik ateşkes kararı alındı.

(Soldaki Sudan Eski Devlet Başkanı Ömer El Beşir ve yanındaki HDK Komutanı Daklu-Hamideti)

ABD’nin menfaatleri için Sudan’ı kan gölüne çeviren iki askeri güçten biri olan HDK'dan yapılan açıklamada, ABD'nin arabuluculuğu ile insani yardım koridorları açmak, vatandaşların ve bölge sakinlerinin hareketini kolaylaştırmak, ihtiyaçlarını karşılamalarını sağlamak hastanelere ve güvenli bölgelere ulaşmak ve diplomatik misyonları tahliye etmek amacıyla gece yarısından itibaren 72 saatlik insani ateşkes kararı alındığını duyurdu.

HDK'nın yabancıların ve diplomatik misyonların ülkeyi güvenli bir şekilde terk etmelerini sağlamak için işbirliğine hazır oldukları ifade edilen açıklamada, ilan edilen ateşkes süresince ona bağlı kalınacağı ifade edilerek, "Karşı tarafa ateşkese uymaması nedeniyle devam eden ihlallere karşı uyarıda bulunuyoruz" denildi.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken: “Taraflar 72 Saatlik Ateşkes İçin Anlaştı”

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Sudan’da tarafların 24 Nisan gece yarısından başlamak üzere ülke genelinde 72 saatlik ateşkes için anlaştığını duyurdu.

Blinken, Sudan’daki çatışmalar üzerine yaptığı yazılı açıklamada, “Son 48 saat boyunca yoğun müzakerelerin ardından, Sudan Silahlı Kuvvetleri ve Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK), 24 Nisan gece yarısından itibaren başlayacak ve 72 saat sürecek ülke çapında ateşkesi uygulama konusunda anlaştılar” detayını paylaştı.

ABD’nin bu süre boyunca tarafların ateşkese tam bir şekilde uyması çağrısında bulunduğunu belirten Blinken, “Çatışmaların kalıcı olarak sona erdirilmesine destek olmak için, ABD bölgesel ve uluslararası ortaklarıyla ve Sudanlı sivil paydaşlarla koordinasyon içinde çalışacak ve Sudan'da kalıcı bir ateşkes ve insani durumların müzakeresini, sonuçlandırılması ve uygulanmasını denetleyecek bir komite oluşturma konusunda yardımcı olacaktır.” bilgisini verdi.

Blinken, Sudan’da çatışmanın tarafları ve ortaklarla sivil yönetimine geri dönüş hedefine doğru çalışmaya devam edeceklerini aktardı.

Diğer taraftan HDK’nın Twitter hesabından yapılan açıklamada, ABD’nin arabulucu olmasıyla ateşkesi kabul ettikleri belirtildi.

Açıklamada, ateşkesin insani koridor oluşturulması, sivillerin çatışma alanından çıkmaları, hastanelere ve güvenli bölgelere ulaşmaları, diplomatik misyonların tahliye edilmesi için yapıldığı vurgulandı.

Açıklamada, “Hızlı Destek Kuvvetleri yabancı çalışan ve diplomatların ülkeyi güvenle terk etmeleri için tüm kolaylıkları sağlamak üzere iş birliği yapmaya hazır olduğunu beyan ediyor. Hızlı Destek Kuvvetleri, bu halkın rahminde doğmuştur. Halkın yanında duruyor, tercihlerini destekliyor ve özgürlük, adalet, demokrasi ve hukukun üstünlüğüne yönelik meşru arzularını gerçekleştirmek için çaba gösteriyor” denilerek Batılı değerlere sadık olduklarını da ilan ettiler.

Sudan’da El Burhan ve Hamideti’nin Darbe Oyununu

Hizb-ut Tahrir “Sudan'daki Siyasi Çatışma” başlığı altında yayımladığı siyasi analiz ile ülkede yaşanan son siyasi gelişmelerin arka planına Mart ayında ışık tutmuştu.

Hizb-ut Tahrir’in 27 Mart 2023 tarihli siyasi analizi ile, askeri yönetimden sivil yönetime kademeli geçişi kapsayan “Çerçeve Anlaşması” ve Askeri Konsey Başkanı El Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri komutanı Daklu arasındaki sürtüşmenin gerçek olup olmadığına odaklanmıştı.

Bilindiği üzere, Washington, 30 yıldır Sudan’da menfaatlerini koruyan Ömer El Beşir’in 2019 yılında devrilmesinin ardından egemenliği elinde tutabilmek için Sudan ordusunu devreye sokmuştu.

21 Ağustos 2019 tarihinde imzalanmış ve ilk başta askerlerin Başkanlık Konseyi’ne başkanlık etmesi kararlaştırılmış daha sonra sivillerin Kasım 2021’de Konsey’e başkanlık etmeye başlaması konusunda anlaşma sağlanmıştı. ABD ordu ile kurduğu egemenliği, sivillerin yani siyasi partilerin eliyle İngiltere’ye geçmesini engellemek için Sudan Savunma Bakanı Korgeneral Yasin İbrahim ile 21 Eylül 2021 tarihinde yani sivillerin görevi devralma tarihinden iki ay önce yaptığı açıklamada bir darbe girişiminin önlendiğini duyurarak engel olmuştu. Ardından hükümetin feshedilmesi talepleri gündeme geldi ve fiilen feshedildi ve anayasa belgesi sona erdi. Bugün ise aynı senaryonun tekerrür etmesinin ihtimal dışı olmadığına analizde dikkat çekiliyor. Analizde, ordunun yönetimi karşı tarafa vermemek için türlü oyuna giriştiğinin altı çiziliyor.

Perde arkasında hizmet ettikleri efendileri tarafından yönlendirilen El Burhan ve Daklu ikilisinin arasında oluşturulan çatışma varmış algısı hakkında, “El Burhan liderliğindeki ordu ile Daklu liderliğindeki Hızlı Destek Kuvvetleri, anlaşmanın uygulanmasını engellemek için aralarında bir çatışma uydurmuşlar ya da üretmişlerdir. Böylece dikkatler, tarafların her an anlaşması veya anlaşmazlığına odaklanacak, çözüm de askeri ve sivil bileşen arasında değil, bu (askeri) odaklı olmaya devam edecektir…” detayları ile planın geleceğine dair öngörülere yer verilmişti.

Bölgeden gelen haberler ise siyasi analizi doğruluyor. Sivil diplomatların şu an iki general arasındaki çatışmayı gerçek zannederek müzakere masası kurmaya çabaladığı yönünde. Ayrıca ABD de bu yönde açıklamalar yaparak sahnelediği senaryoya destek veriyor. Blinken’ın son açıklamasında, “Sudan'da kalıcı bir ateşkes ve insani durumların müzakeresini, sonuçlandırılması ve uygulanmasını denetleyecek bir komite oluşturma konusunda yardımcı olacaktır” ifadesi bu yöne dikkatlerin çekilmesine yönelik olduğu anlaşılıyor.

Amerika, Sudan’daki siyasi çatışmayı yeni bir arenaya taşıyarak ajanları arasındaki bu sözde çatışma arenası, diğer çatışmaları gölgede bırakan, Avrupa uydusu güçleri Çerçeve Anlaşması’nın uygulanmasına odaklanmayı ötelemeye zorlayan, onları El Burhan ile Hamideti arasındaki anlaşmazlığı gerçek sanarak aralarını düzeltmekle oyalayan bir arena olduğu anlaşılıyor. Ömer El Beşir sonrası Sudan yönetimine el koyan iki generalden biri olan HDK komutanı Daklu, El Burhan'ın ordu komutanlığına yükselmesinde büyük çaba harcadığı biliniyor.

Sudan’da 21 Eylül 2021’de gerçekleşen ve sivil yönetime geçişi engelleyen aynı senaryo tekrarlanıyor. Fakat bu sefer Amerika’nın önde gelen adamlarından biri olan “Hamideti” ile bir çatışma olduğu havası estirilerek senaryoya start verildi.

Hizb-ut Tahrir’in 27 Mart 2023 tarihinde yayımladığı analizin tamamını okumak için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz…

Sudan'daki Siyasi Çatışma