Fidan’dan, ABD’nin Libya’daki Girişimi İçin Seri Ziyaretler
Dışişleri Bakanı Fidan, ABD’nin Libya vizyonu kapsamında Ankara'nın kurumsal bölünmüşlüğü sona erdirmede rol oynama arzusunu dile getirdiği görüşmelerde iki hükümetin de yetkililerle görüştü.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yaptığı açıklamada, Ankara’nın ‘Libya’daki devlet kurumlarını birleştirmeyi hedefleyen çabaları destekleme’ konusundaki kararlılığını vurgulayarak, Ankara'nın uluslararası çabaların koordinasyonunda rol oynama ve ‘Libya'daki kurumsal bölünmüşlüğü sona erdirmeyi amaçlayan ABD girişimini destekleme’ arzusunu açıkça dile getirdi.
Fidan, bu açıklamaları, Libya ziyaretinin ikinci gününde ABD tarafından desteklenen ve darbeci olarak nitelenen Bingazi'de Libya Ulusal Ordusu (LUO) Genel Komutanı Mareşal Halife Hafter, Yardımcısı Korgeneral Saddam Hafter ve Genelkurmay Başkanı Halid Hafter ile gerçekleştirdiği görüşmeler esnasında yaptı.
Ziyaretine salı günü Avrupa tarafından desteklenen Trablus'tan başlayan Fidan, ülkenin doğusundaki üst düzey yetkililerle görüşmek üzere Bingazi'ye geçmeden önce, geçici Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid ed-Dibeybe, Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ve Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Başkanı Muhammed Tekale ile bir araya gelmişti.
Ziyaret, Libya'da yürütme erki ile ülkedeki bölünmüş kurumların birleştirilmesine yönelik yeni bir formül geliştirilmesini amaçlayan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Arap ve Afrika İşleri Başdanışmanı Massad Boulos'un öncülük ettiği ABD girişimi etrafında temasların yoğunlaştığı hassas bir dönemde gelmesi dikkat çekiyor.
Girişimin detaylarına dair basına yansıyan bilgilere göre bu plan, ülkenin doğusu ile batısındaki başlıca güç merkezlerini bir araya getirmeyi hedefleyen bir formül çerçevesinde yürütme erkinin yeniden şekillendirilmesini, Başkanlık Konseyi Başkanlığı'nın LUO Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter'e verilmesini ve Dibeybe'nin başbakan olarak görevde kalmasını hedefliyor.
ABD’nin Libya’daki nüfuzunu yerleştirmek için desteklediği ve gayri meşru olarak kabul edilen Halife Hafter’e meşruiyet verecek ABD girişimi için Ankara, büyük çaba sarf ediyor.
Fidan, Hafter’i Takdir Etti
LUO Genel Komutanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre Fidan, Hafter ile gerçekleştirdiği görüşmede onun üstlendiği role duyduğu takdiri dile getirerek, bu ziyaretin Türkiye ile Libya arasındaki ilişkileri geliştirme sürecinin bir uzantısı niteliğinde olduğunu belirtti. Bakan Fidan ayrıca, yeni bir Türk konsolosun atanmasının ardından Bingazi'deki Türk Konsolosluğu'nun faaliyetlerine başladığını da duyurdu.
Fidan, pazartesi günü Bingazi'nin el-Havari mahallesinde aracını hedef alan bombalı bir saldırıyla suikasta uğrayan Libya'nın doğusundaki Askeri İstihbarat İdaresi Müdürü Korgeneral Fevzi el-Mansuri'nin vefatı dolayısıyla da Hafter'e taziyelerini iletti.
Hafter ise ‘Libya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin sağlamlığını ve kaydettiği gelişimi’ vurgulayarak, Türk şirketlerinin yeniden imar projelerindeki katkısına ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin yükselişini vurguladı.
LUO Genel Komutanlığından yapılan açıklamaya göre taraflar, ikili ilişkilerin ortak çıkarlara hizmet edecek şekilde pekiştirilmeye ve güçlendirilmeye devam edilmesinin öneminin altını çizdi.
Libya’daki devlet kurumlarının birleştirilmesi dosyası, Fidan'ın salı günü Trablus'ta Dibeybe ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ana gündem maddesi olarak öne çıkmıştı.
Öte yandan Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Fidan ile görüşmesinde muhtelif çabaların devlet kurumlarının birleştirilmesine katkı sağlaması gerektiğinin altını çizdi. Menfi, geçiş süreçlerini sona erdirecek ve sürdürülebilir bir istikrar tesis edecek seçimlere ulaşmak maksadıyla, her türlü girişimin veya mutabakatın devlet kurumlarına ve ulusal egemenliğe saygı duyulması ile ‘siyasi sürecin Libyalılar tarafından sahiplenilmesi’ esasına dayanması gerektiğini ifade etti.
Fidan’dan Açıklamam
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Libya ziyareti çerçevesinde Trablus ve Bingazi’de gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Bingazi'den ayrılmadan önce basın mensuplarına açıklamada bulundu.
Libya’daki temaslarına değinen Fidan, "Dün Trablus'ta da Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Sayın Dibeybe ile Başkanlık Konseyi Başkanı ve üyeleriyle ve Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Sayın Takala ve diğer üyelerle beraber bir araya geldik. Bunların hepsinin mülahazası şu Trablus'ta Ulusal Birlik Hükümeti tarafında gerçekten Libya'nın tekrar birleşmesine, Doğu-Batı birleşmesine büyük bir destek var. Müzakerelere giriyorlar ama tabii belli şartlar var" dedi.
Fidan şöyle devam etti: "Genel Komutanlık Karargahı'na gittik. Genel Komutanlık Karargahı'nda Komutan Hafter'le bir araya gelme imkanımız oldu. Daha sonra Komutan Yardımcısı Sayın Saddam Hafter'le bir araya geldik. Sonra Temsilciler Meclisi Başkanı Sayın Agila Salih İsa bir araya geldik. Devamında Kalkınma ve İmar Fonu Başkanı Sayın Bilkasım Hafter'le bir araya geldik. Bunların hepsi Bingazi’de kilit aktörler ve onların da Libya'nın bütünleşmesine, birleşmesine verdiği büyük bir destek var. Şimdi Türkiye'nin hem doğuyla hem batıyla eşit düzeyde ilişkileri yürütmesi ve Libya'nın gerçekçi ve samimi bir şekilde birliğini, bütünlüğünü isteyen bir ülke olması bir defa burada çok büyük bir takdir görüyor"
ABD ile Koordinasyon
“Ben buradan açıkçası iyimser ayrılıyorum" ifadelerin kullanan Fidan, bu süreçte bazı engellerin de söz konusu olduğunu belirterek şu detayları verdi:
"O engellerle ilgili ilgili kurumlarımızla da ve arkadaşlarımızla da konuşacağız. Başka ülkelerle de bazı istişarelerde bulunmamız lazım. Ama genel manada yürüyen müzakerelerle ilgili olumluyum. Buradaki yapıcı ve ara bulucu rolümüzü yürütmeye devam edeceğiz. Biliyorsunuz Amerika'nın ortaya koyduğu bir kağıt var. O kağıtta da bazı hususlar var. Bizimle istişare halinde gidiyorlar. Hem Amerika hem Mısır hem başka bölge ülkeleriyle bu konuyu istişare içerisinde götürüyoruz"
Libya’da Kaddafi Sonrası ABD-Avrupa Nüfuz Çatışması
2011 yılında Avrupa eksenli siyaset güden Muammer Kaddafi'nin devrilmesi sonrasında iç savaşa sürüklenen Libya, Birleşmiş Milletler'in tanıdığı Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti ve Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi olmak üzere iki ayrı yönetim bölgesine bölünmüştü.
Temsilciler Meclisi'ne bağlı olan ABD eksenli Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu'na Rus Wagner Grubu'na bağlı paralı askerler de destek veriyor. Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır da Hafter'e destek veren yabancı ülkeler olarak yer alsa da karşılıklı iki cepheye de Truva atı olarak monte edildikleri saha detaylı incelendiğinde ortaya çıkıyor.
Ulusal Mutabakat Hükümeti'ne destek veren Türkiye ise Suriye'deki muhalifleri Libya'daki çatışmalara katılmak üzere bölgeye gönderdiğini kabul etmişti. Fakat Rusya ve Türkiye, darbeci diye nitelendirilen Hafter’i Moskova’daki zirveye çağırarak meşruiyet kazanmasına aracı olmuşlardı. Ayrıca Ankara, Avrupa destekli Trablus yönetiminin Hafter’e karşı başlattığı büyük operasyonlarda desteğini çekerek sahada zayıf bırakmıştı.
Sahada görülmeseler de İngiltere, Fransa ve ABD arasındaki sömürge bölüşme kavgası bölgedeki iş birlikçi rejimler ve vesayet savaşı sürdüren yerel güçlerce sürdürülüyor.
