ABD-İran Savaşı Sertleşiyor: 3 ABD Askeri Öldü

ABD ile İran arasındaki gerilim son günlerde sahadaki saldırılarla daha da artarken, 3 ABD askerinin öldüğü doğrulandı.

17 ve 18 Temmuz’da, İran’ın, Ürdün ve Irak’taki ABD üslerine düzenlediği saldırılarda üç ABD askeri öldü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), iki askerin Ürdün’deki askeri üsse düzenlenen saldırıda, Irak'taki askerin ise düşürülen bir İran saldırı İHA'sından kalan patlamamış mühimmatın "kontrollü şekilde imhası sırasında" öldüğünü, bir askerin de yaralandığını bildirdi.

CENTCOM, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) sorumlu olduğunu belirterek karşı saldırılar düzenledi. Bu saldırılar İran’ın kıyı gözetleme merkezleri, hava savunma sistemleri ve füze fırlatma noktalarını hedef aldı. İran ise Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerine insansız hava araçlarıyla misilleme yaptığını açıkladı.

ABD, Hürmüz Tehdidi ve İran’daki Siyasi Kanatla Çıkış Arıyor

Washington’un stratejisi yalnızca askeri karşılık vermekle sınırlı kalmıyor. Washington, İran’daki siyasi kanadı kullanarak Tahran’ı kendi istekleri doğrultusunda yeniden masaya oturtmak istiyor. Özellikle diplomasiye daha açık olan hükümet çevreleriyle arabulucular vasıtasıyla temas kurarak, İran’ın müzakere masasına dönmesini sağlamayı hedefliyor.

Ancak İran’ın askeri kanadı olan Devrim Muhafızları (IRGC) bu yaklaşımı reddediyor ve Hürmüz Boğazı’nın kırmızıçizgisi olduğunu açıkça beyan ediyor. IRGC, bağımsızlık yolundan ilerlenmesi gerektiğini, ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın İran’ın egemenliğini zayıflatacağını savunuyor. Bu nedenle sahada daha agresif bir tutum sergileyerek ABD üslerine ve bölgedeki kritik altyapıya saldırılar düzenlemeyi sürdürüyor.

Savaşan her iki taraf da birbirini sivil altyapıyı hedef almakla suçluyor. İran, ABD’nin köprüler ve tren istasyonlarını vurduğunu beyan ederken; ABD yalnızca askeri hedeflere saldırdığını iler sürüyor. Ancak sahadan gelen görüntüler Washington tarafını yalanlıyor. Körfez İşbirliği Konseyi ise Kuveyt’te bir elektrik santrali ve su arıtma tesisinin vurulmasının ardından Tahran’ı savaş suçu işlemekle suçlarken, ABD’ye yönelik bir eleştiride bulunmaması dikkat çekiyor.

Haziran ayında imzalanan geçici ateşkes, birkaç hafta içinde çökerken Başkan Donald Trump, 8 Temmuz’da anlaşmanın sona erdiğini duyurmuştu. İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney ise ABD’nin anlaşmayı tekrar tekrar ihlal ettiğini söyleyerek, “ABD başkanının imzası tamamen değersizdir” ifadelerini kullanmıştı.

Son saldırılarla birlikte ABD’nin çatışmadaki can kaybı 16’ya yükseldi. İran Sağlık Bakanlığı ise üç haftada en az 50 kişinin hayatını kaybettiğini, 500’den fazla kişinin yaralandığını açıkladı. Ticari gemiler büyük ölçüde Hürmüz Boğazı’ndan geçmeyi ara verirken, bölgedeki enerji ve ticaret akışı ciddi şekilde sekteye uğradı. Bölgedeki petrol üreticisi ülkeler alternatif yollar için Washington’da anlaşma imzalasa da dünya petrol ve doğalgaz tedarikinin 5’te birini sağlayan ve ekonomik bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’nın yerini tutamayacağı uzmanlarca ifade ediliyor.

ABD, Diğer Ülkelerden Yardım Bekliyor

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio pazar günü konuyla ilgili yaptığı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı bir koz olarak kullandığını belirterek, diğer ülkelere baskıyı artırma ve küresel deniz taşımacılığını koruma yükünü paylaşma çağrısında bulundu.

ABD buna benzer bir açıklamayı İran’a ilk saldırılarında da tekrarlamış fakat özellikle NATO müttefiklerinden beklediği yanıt ve desteği alamayınca İttifak’ın birliği hakkında sert eleştiriler zikretmişti. Ankara’daki NATO Zirvesi de bu eleştirilerin gölgesinde gerçekleşmişti.

Son saldırıların ardından ABD’de normal benzinin galon başına ulusal ortalama fiyatı şu anda tekrar 4 dolara yükselmiş durumda. Bazı bölgelerde ise 4 doların üzerinde satılıyor. Bir yıl önce ortalama fiyat galon başına 3,14 dolardı.

Uluslararası standart olan Brent petrolün varil fiyatı Pazartesi günü %3,2 artarak 90,95 dolara, ABD ham petrolünün gösterge fiyatı ise %2,8 artarak 84,04 dolara yükseldi.

Petrolün yükselmesi, uzayan savaş, kayıplar ve ABD'nin dünya çapında yıpranan prestiji, ara seçimlere aylar kala Trump liderliğindeki Cumhuriyetçilerin hanesine eksi puan yazılmasına neden oluyor.