ABD-İran Görüşmeleri İlk Tur Sona Erdi

İsviçre’de ABD ile İran arasında gerçekleştirilen kritik görüşmelerin ilk turu tamamlandı. İran Dışişleri, müzakere heyetinin çalışmalarının bittiğini ve anlaşma metninin kamuoyuna sunulacağını bildirdi. Hürmüz Boğazı için yeni bir mekanizma kurulacağını duyuran İran, nihai anlaşma için yol haritası üzerinde anlaşıldığını ifade etti. İran ile ABD arasında uzun süredir beklenen ilk barış görüşmeleri, yoğun tartışmalar ve diplomatik gerilimlerin gölgesinde yaklaşık 18 saatlik maratonun ardından tamamlandı.

İsviçre’de düzenlenen barış görüşmelerinde, ABD Başkanı Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı sert çıkışlar zirveye damgasını vurdu. Trump’ın “İran 60 gün içinde anlaşmaya varmazsa saldırılar sürecek” şeklindeki ifadeleri görüşme öncesinde tansiyonu yükseltti.

İran Heyeti Salonu Terk Etti

İran basını, İran heyetinin Trump'ın tehditleri nedeniyle ABD ile görüşmelerin yapıldığı salonu terk ettiğini duyurdu.

Trump’ın yapmış olduğu açıklamanın hemen ardından İran’ın başmüzakerecisi Galibaf, Trump’ın tehdidine cevap vererek “silahlı kuvvetlerimizin yanıt vermeye hazır olduğu” uyarısında bulundu.

Galibaf, sözlerinin devamında “Tehditlerinin bir etkisi olsaydı, bugün içine düştükleri bu çaresizlik durumuna gelmeyeceklerini düşünmüyorlar mı? Amerikan tehditlerini ciddiye almıyoruz, açıklamalarında daha dikkatli davranmaları kendileri için daha iyi olur; silahlı kuvvetlerimiz onlara farklı bir şekilde karşılık vermeye hazır. Ne söylerlerse söylesinler, harekete geçen biz oluruz.” ifadelerini kullandı.

Katar ve Pakistan tarafından yapılan ortak açıklamada ise görüşmelerin "olumlu ve yapıcı bir atmosferde" geçtiği belirtilirken, teknik müzakerelerin ilerletilmesi amacıyla yeni bir mekanizma kurulması konusunda da önemli gelişmelerin kaydedildiği ifade edildi.

ABD ve İran heyetleri, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf başkanlığında bir araya geldi. Taraflar, 17 Haziran'da imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı'nın uygulanmasına ilişkin yol haritasını ele almak üzere yaklaşık 100 dakika süren doğrudan görüşmeler gerçekleştirdi.

İran'dan İlk Açıklama

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, İran ile ABD arasında, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ilk turunun sona ermesinin ardından yaptığı konuşmada, Lübnan savaşını sona erdirmeye yönelik önemli bir ilerleme sağlandığını ifade etti.

Sosyal medya hesabından konuyla ilgili yaptığı açıklamada Arakçi "Lübnan’daki çatışmaları önleme amacıyla kurulacak çalışma grubunun gerçek bir test olacağını söyledi. Devamla “Pakistan-Katar arabuluculuğunda Lübnan savaşını sonlandırmak için ilerleme kaydedildiğini” duyurdu.

Arakçi ayrıca ülkesine uygulanan petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını ve ablukanın sona erdiğini vurgulayarak, İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmının da serbest bırakıldığını söyledi.

ABD: Bu Sadece Başlangıç

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada daha kapsamlı ilerlemeler hedeflediklerini ifade ederek, "Başkan Trump bize diplomatik çözümler üretme görevi verdi. Asıl soru, Orta Doğu'daki ilişkileri kalıcı biçimde değiştirip değiştiremeyeceğimizdir" dedi.

JD Vance ayrıca Lübnan'da kalıcı barış istediklerini belirterek, bölgesel istikrarsızlığın sona erdirilmesi ve geniş kapsamlı bir ateşkes için çalıştıklarını söyledi.

Devamla Vance, "Bu sadece bir başlangıç. Bölgemiz için daha iyi bir gelecek inşa etmeye çalışıyoruz. Başkan Trump'ın vizyonu, 10 yıl sonra Orta Doğu'nun bugünle kıyaslanamayacak kadar farklı olmasıdır. Trump yeni bir sayfa açmamızı istedi" ifadelerini kullandı.

Görüşmede Hangi Kritik Kararlar Öne Çıktı?

Taraflar, arabuluculuk sürecinin siyasi denetimini üstlenecek üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaşmaya vardı.

Bu komite, baş müzakerecilerden düzenli raporlar alacak ve İran'ın nükleer programı, yaptırımlarla ilgili konular ile mutabakatın uygulanmasını güvence altına alacak anlaşmazlık çözüm mekanizmalarını yönetecek uzman çalışma gruplarını denetleyecek.

Tarafların ayrıca, nihai anlaşmaya ulaşılması amacıyla 60 günlük bir yol haritası üzerinde uzlaştığı duyuruldu. Bu kararın ardından teknik görüşmelerin derhal başlatılması kararlaştırıldı.

Görüşmede dikkat çeken başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Taraflar, ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve olası yanlış anlaşılmaların önüne geçmek amacıyla doğrudan bir iletişim hattı kurulması konusunda anlaşmaya vardı.

Kritik konulardan biri olan Lübnan'daki güvenlik durumu da ele alındı. Taraflar, Lübnan ve arabulucu ülkelerin desteğiyle, askeri operasyonların sona erdirilmesine katkı sağlayacak bir çatışma önleme birimi kurulmasını kabul etti.