Suveyda Halkından Şam ve Moskova’ya Sert Tepki!

Köklü Değişim Medya

Suriye’nin güneyindeki yerel gruplar ile 5. Kolordu arasında yaşanan çatışmalarda ölenlerin cenaze töreninde Şam ve Moskova'ya yönelik öfke hâkimdi.

Suriye’nin Suveyda ilinde düzenlenen, kentin güneyinde Rusya’nın kurduğu ve rejim güçlerine bağlı olarak faaliyet gösteren 5. Kolordu ile yerel gruplar arasında salı günü yaşanan şiddetli çatışmalarda ölen 15 gencin cenazesinde öfke hâkimdi. Dün sabah şehirdeki stadyumda düzenlenen cenaze töreninde rejime sert tepki gösterildi.

Söz konusu çatışmalar, 5. Kolordu’nun Suveyda’nın güneyindeki el-Kurayya beldesinde, tarım arazilerine saldırmasının ardından yerel grupların ele geçirdiği yerleri geri almak için harekete geçmesi sonucu yaşandı.

Suveydalılar, rejime ve müttefiki Rusya’ya karşı öfkelerini gösterirken, yerel kaynaklar şehir sakinlerinin 5. Kolordu'nun altı ay önce kontrol altına aldığı el-Kurayya beldesinden çekilmesi konusunda Suveyda’nın önde gelenlerine verdikleri sözleri tutmamaları sebebiyle Ruslara öfkeli olduklarını aktardılar. Kaynaklar, bölge sakinlerinin rejime de 5. Kolordu’ya engel olmak yerine Suveydalı gençleri çatışmalara sürüklemek amacıyla bölgenin saldırılara uğramasına ve bölgede gerginliğin devam etmesine izin verdiği için öfkeli olduğunu vurguladılar. “Halk, rejim yetkililerini cenaze töreninden kovarak Şam’a olan öfkesini dile getirdi” ifadesini kullandılar.

Yerel kaynaklara göre gençlerin cenaze töreni, Baas Partisi Genel Sekreteri ile diğer yetkilileri cenazeden kovan vatandaşların öfkelerinin uç noktalara çıktığı bir ortamda düzenlendi.

29 Eylül salı günü, Suveyda'daki yerel silahlı gruplar ile Suriye'nin güneyindeki Dera ve Suveyda illeri arasındaki idari sınırlarda faaliyet gösteren Rusya destekli 5. Kolordu'nun kalesi konumundaki Busra eş-Şam’da şiddetli çatışmalar patlak verdi. Ardından Suveyda'nın batı kırsalındaki el-Kurayya beldesinde yerel gruplardan 15, Dera'nın doğusundaki Busra eş-Şam’da da Rusya destekli 5. Kolordu’dan bir unsur öldürüldü.

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) tarafından yapılan açıklamada ise şu ifadelere yer verildi:

“Rusya destekli 5. Kolordu unsurlarının çatışmalarda Suveyda’nın güneybatı kırsalındaki Meymar köyüne fırlattığı bir füze, Suveyda’daki yerel grupların 6 üyesinin ölümüne, 7 kişinin ise yaralanmasına neden oldu. Diğer yandan, 5. Kolordu militanları ile Suveyda halkından yerel gruplar arasında Kurayya çevresinde ve Suveyda’nın batı kırsalında Dera ile idari sınırlardaki bir köyde yaşanan çatışmalar sürdü. 5. Kolordu saflarında ölü ve yaralıların olduğuna dair doğrulanmış veriler mevcut. Sabahın erken saatlerinde başlayan çatışmalara, karşılıklı bombalı saldırılar ve hedef almalar eşlik etti”

Bölgede birkaç ay önce de benzer gerilimler yaşandı. Geçtiğimiz Nisan ayında, Güney Suriye’de ‘dağ ile ova’ çatışmaları yaşanmış; Suveyda ve Dera’da bulunan bölgeler arasındaki vaziyet, Mart ayı sonundan bu yana kötüleşmişti.

Diğer yandan, SOHR’un bildirdiğine göre, Dera'nın doğu kırsalındaki Busra el-Harir'den silahlı kişiler, Suveyda halkından rejim güçlerine katılanları taşıyan bir otobüsü kaçırarak bu kişileri bilinmeyen bir yere götürdü. Kaçırılanlar, operasyonun kasaba sakinlerinden birinin Suveyda’daki silahlılar tarafından kaçırılmasına tepki niteliğinde olduğunu bildirdi. Böylece iki taraf da alarm durumuna geçti, tansiyonun yükseleceğine, uzun soluklu bir savaşın patlak vereceğine dair halk korkuları baş gösterdi. Bölgenin ileri gelenleri ise durumu sakinleştirme ve kontrol altına alma çabalarına girdi.

SOHR tarafından yapılan açıklamada, “Suriye Çölü’nde sivillere yönelik yeni bir katliam yaşandı. Hama Çölündeki San’ın güneydoğusunda yer alan el-Faside bölgesinde konuşlu İran yanlısı milislerden bazıları, koyun otlattıkları sırada sivillere makineli tüfek ile ateş açtı. 9 can kaybı, 7 yaralı kaydedildi; bazılarının durumu ise ciddi. Suriye Çölü’nde de rejim yanlısı milislerin çoban sivillere yönelik benzer katliamları gerçekleştirildi” ifadelerine yer verildi.

SOHR, Haziran ortalarındaki açıklamalarında, silahlı adamların rejim güçlerinin ve sadık militanların Rakka doğusundaki nüfuz alanlarında yer alan Ganim el-Ali bölgesinde 4 çobanı öldürdüğünü, koyunları çalıp tarım ürünlerini ateşe verdiğini bildirmişti.

Bölgede Gergin Atmosfer Hâkim

Yerel kaynaklar, çatışmaların iki taraf arasında ölümlere ve yaralanmalara neden olduğunu bildirirken bölgede halen gergin bir atmosferin hâkim olduğunu kaydettiler. Tarafların bölgeye askeri yığınak yapmayı sürdürdüklerini aktardılar.

Medyaya açıklamalarda bulunan kaynaklar, Ulusal Savunma Kuvvetleri’ne bağlı Suveydalı silahlı bir grubun salı sabahı Suveyda’daki el-Kurayya beldesi ile Dera’daki Busra eş-Şam arasında kalan 5. Kolordu’ya ait mevzilerin bazılarına saldırı düzenlediğini bildirdiler. Kaynaklar, saldıran güçlerin Suveyda’daki el-Kurayya şehrine takviye kuvvetler getirdiğini, 5. Kolordu’nun ise hedef alınan noktalara ağır askeri teçhizat konuşlandırdığını belirttiler.

Kaynaklar, Suveydalı yerel silahlı gruptan dört unsurun öldürüldüğünü, bazılarının yaralandığını ve 5. Kolordu’dan da iki unsurun yaşamını yitirdiğini kaydettiler. Bununla birlikte Suveydalı gruplar, el-Menah, ed-Dilafe ve Buyut el-Bedv beldelerini 5. Kolordu’dan geri alırken Suveyda’daki el-Mucmir ve Berd beldelerine düzenlenen füzeli saldırılar ise bir sivilin yaralanmasına neden oldu.

5. Kolordu Tarım Arazilerine El Koydu

Suveydalı kaynaklar, çatışmaların, Ahmed el-Avde liderliğindeki Busra eş-Şam'da konuşlu 5. Kolordu’ya bağlı 8. Tugay kuvvetlerinin el-Kurayya’da bölge sakinlerine ait tarım arazilerinden çekilmemesinin ardından patlak verdiğini aktardılar. 5. Kolordu'nun birkaç gün önce bölgeye takviye güçler getirdiğini ifade eden kaynaklar, Suveydalı grupların buna göre saldırı kararı aldıklarını belirttiler.

Diğer yandan Suveyda’daki ‘Onurlu Adamlar Hareketi’ olarak isimlendirilen yerel silahlı gruplar, el-Kurayya beldesindeki çatışmalarda unsurlardan bazılarının öldüğünü, bir kısmının da yaralandığını bildirdiler. El-Kurayya’daki çatışma bölgelerine yüzlerce savaşçının gönderildiğini aktardılar.

Diğer yandan geçen nisan ayında meydana gelen ilk anlaşmazlığın ardından 5. Kolordu ile el-Kurayya beldesinin önde gelenleri arasında yapılan müzakereleri yakından takip eden kaynaklar, 5. Kolordu unsurlarının Suveyda’daki çiftçilerin tarlalarındaki mahsullerini hasat etmelerini engellemediklerini, bölgeye birkaç aydır sakin bir havanın hâkim olduğunu belirttiler.

Müzakerelere katılan heyet, bölgede iç barışı koruma sözü vermişti. Ancak saldırı, Busra eş-Şam ile el-Kurayya arasındaki 5. Kolordu’ya ait askeri noktalara yapıldı. Busra eş-Şam sınırları içinde yer alan bu noktaların hedef alınmasının bölgede yeni tartışmalara yol açması bekleniyor.

Rusya Gözetiminde Heyetler Arası Görüşmeler

Yerel kaynakların açıklamalarına göre Suveydalı gruplar, 5. Kolordu’nun özellikle el-Kurayya beldesinin kontrolünü ele geçirdiğine ve bölgede askeri noktalar kurduğu görüşündeler. Oysa daha önce yapılan anlaşmada, 5. Kolordu tarafından kontrol edilen noktalara bitişik köy topraklarında Suriye ordusunun konuşlandırılması ve 5. Kolordu'nun Busra eş-Şam topraklarındaki askeri noktalarında kalması öngörülüyordu. Bu anlaşmaya, Deralı ve Suveydalı heyetlerin Rusya'nın gözetiminde gerçekleştirdikleri müzakere çabalarıyla varılmıştı.

El-Kurayya beldesinde ve Dera’nın doğu kırsalında meydana gelen bu son çatışmalar, 5. Kolordu ile Suveydalı yerel silahlı gruplar arasındaki ilk gerilim değildi. Güney bölgesi, Nisan 2020'nin başlarında da el-Kurayya beldesindeki bir gerilime tanık olmuştu. Söz konusu çatışmalarda el-Kurayya beldesine bağlı yerel gruplardan 15 unsur, 5. Kolordu’dan da 3 unsur öldürülmüştü. O dönem Onurlu Adamlar Hareketi bir bildiri yayınlayarak, çatışmaların çok sayıda ölüme ve yaralanmaya neden olduğunu öne sürmüş, bundan da Rusya destekli 5. Kolordu’yu sorumlu tutmuştu. Bildiride 5. Kolordu’nun doğrudan Suriye’deki Rus kuvvetlerinden emir aldıkları için onlar tarafından gerçekleştirilen ‘katliamların da Rus kuvvetlerinin sorumluluğunda olduğu, 5. Kolordu liderlerinden Ahmed el-Avde’den başlayarak ‘sivillere yönelik işlenen katliamın’ faillerine hesap sorulmasının da Rus kuvvetlerine düştüğü belirtildi.

Ancak söz konusu dönem Dera’nın ileri gelenleri tarafından oluşturulan bir heyetin Busra eş-Şam’a giderek 5. Kolordu liderleriyle müzakerelerde bulunması tansiyonu düşürmüş ve gerilimi sona erdirmişti. Yine aynı dönemde Rusya'nın Suriye'deki Tarafları Uzlaştırma Merkezi müzakerelere dâhil olarak Dera'daki Busra eş-Şam’a ve Suveyda’daki el-Kurayya beldesine heyet gönderdi. Heyetin çatışmanın taraflarıyla yaptığı müzakereler sonucu bölgeye askeri noktalar kurulması kabul edilmişti.