Ekonomi ve İşsizlik, ABD’de Sistemi Şoka Uğrattı

Köklü Değişim Medya

Son 50 yılın en düşük işsizlik seviyesine ulaşan ABD'de rüzgâr, koronavirüsün hem tüketimi hem üretimi durdurması sonrası tersine döndü.

Çalışma Bakanlığı'nın verilerine göre martta yüzde 4,4 açıklanan işsizlik oranı bir ayda yüzde yüzde 22,8'e ulaştı.

İşsizlikte olduğu gibi tarım dışı istihdamda da İkinci Dünya Savaşı sonrası kaydedilen seviyeler aşıldı. Tarım sektörü dışında istihdam edilenlerin sayısı 20,5 milyon azaldı.

Böylelikle tarım dışı istihdam, 1939'da başlatılan veri setinin en hızlı düşüşünü yaşamış oldu.

Ülkede İkinci Dünya Savaşı sonrası kırılan işsizlik rekoru yüzde 10,8'di. Büyük Buhran'da ise yüzde 24,9 işsizlik görülmüştü.

Küresel kriz sonrası Ekim 2009'da işsizlik zirve yaptığında ise yüzde 10 seviyesine çıkmıştı.

Dün açıklanan verilere göre ise ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 2 Mayıs ile biten haftada beklentileri aşarak 3 milyon 169 bin olmuş ve koronavirüs salgınının etkisiyle son 7 haftada toplam 33 milyon 483 bine ulaşmıştı.

“İşsizlik Oranı Yüzde 22,8”

Korona virüsü salgınının ABD ekonomisine olan etkisi her geçen gün büyüyor. Ülkede son 5 haftada tam 26 milyon kişi, işsizlik başvurusunda bulundu. Bu süreçten önce ise zaten 7.1 milyon işsiz vardı. Yüzde 22,8'lık işsizlik oranı, Büyük Buhran'dan beri ulaşılan en yüksek seviye oldu.

İşini kaybedenler, işsizlik sigortalarına güveniyor. Ancak eyaletlerin bu talebe cevap vermesi zor görünüyor. Clayton State Üniversitesi'nden politik bilim profesörü Dominic Wells, eşi görülmemiş sayıda kişinin işsizlik başvurusunda bulunduğunu söyledi. Wells, “Bu durum sistem üzerinde şok etkisi yarattı. Eyaletlerin böyle bir olay için hazırlıksız olmaları anlaşılabilir bir durum” diye konuştu

21 Eyaletin Fonu 1 Yıl İçin Yeterli Değil

Her eyalet, işsizlik sigortasını finanse etmek için bordolardan kesilen vergileri, Çalışma Bakanlığı tarafından işletilen bir fona aktarıyor. Ancak birçok eyalette durum vahim. Birçoğunun işsizlik bütçesi salgından önce alarm vermeye başlamıştı. Bakanlığın şubat ayı verilerine göre 21 eyaletin sigorta fonunda 1 yıllık işsizliği karşılayacak kadar bile para yok. California (3.26 milyar dolar, 2.5 ay yeterli), New York (2.65 milyar dolar, 4.3 ay yeterli) ve Teksas (1.93 milyar dolar, 4.3 ay yeterli) listenin sonunda yer alan eyaletler.

‘Hiçbir Sistem Bunun İçin Tasarlanmamıştır'

Peki, eyaletlerin işsizlik fonu biterse ne olacak? Yaşanan son büyük ekonomik kriz 2008'deydi. O dönemde işsizlik yüzde 10'u bulmuştu. Yani şu ankinin sadece yarısı! Eyaletler, Federal İşsizlik Hesabı'ndan borç alabilir. Kuzey Carolina'nın eski bütçe direktörü Lee Roberts, “2009'da bu yola gittik ve geri ödemeyi 2015'te ancak bitirebildik. Bunun için işsizlik vergisini yüzde 20 artırdık. Ancak şu anki krizle, Federal İşsizlik Hesabı da (78.6 milyar dolar var) kısa sürede boşalır. Çünkü hiçbir sistem böylesi bir işsizlik seviyesi düşünülerek tasarlanmamıştır” dedi.

Eğer eyaletler için acil ödenek tasarısı senatodan bir an önce geçmezse; vergileri artırmak ve borç almak zorunda kalacaklar. Uzmanlara göre çözüm nasıl bulunursa bulunsun, eyaletler bunun yansımaları yıllarca hissedecek.

ABD Rekor Borçlanmaya Gidiyor

ABD Hazine Bakanlığı, yılın ikinci çeyreğinde toplam 3 trilyon dolarlık rekor borçlanmaya gideceklerini açıkladı.

Borçlanma miktarının, 2008 finansal krizi döneminde bir çeyrekte en fazla borçlanılan miktarın 5 katından fazla olduğu bildirildi.

Ekonomisi sarsılan ABD, 2019’un tamamında 1,28 milyar dolar borçlanmıştı. Amerika’nın toplam borcu 25 trilyon dolara yaklaşmış durumda.

Yılın ilk çeyreğinde yüzde 4,8 küçülen ABD ekonomisi, koronavirüs salgınının etkilerini azaltabilmek için ilave kaynağa ihtiyaç duyuyor.

İşsizlik maaşı ödemeleri, kurtarma paketleri ve sektörlere yönelik yardım programları açıklayan ABD hükümeti tüm destek programlarını finanse edebilmek için yüklü bir borçlanmaya gidiyor.

Bir bakanlık yetkilisi, “Bu şu ana kadar yaptığımız tipik yıl içi borçlanmalarından daha yüksek” dedi. Hazine, geçtiğimiz mali yılda net 1.28 trilyon dolar borçlanmıştı.